( و اگر مىخواهد راجع به مال خودش قسم بخورد بايد در حال بالغ شدن سفيه نباشد ( 2 ) و حاكم شرع او را از تصرّف در اموالش منع نكرده باشد ) و از روى قصد و اختيار قسم بخورد ( 3 ) ، پس قسم خوردن بچه و ديوانه و مست ( 4 ) و كسى كه مجبورش كرده‌اند ، درست نيست و همچنين است اگر در حال عصبانى بودن بى قصد ( 5 ) قسم بخورد ( 6 ) دوم : كارى را كه قسم مىخورد انجام دهد ( 7 ) بايد حرام و مكروه نباشد و كارى را كه قسم مىخورد ترك كند ، بايد واجب و مستحبّ نباشد ( 8 ) و اگر قسم بخورد كه كار مباحى را بجا آورد ( 9 ) ، بايد ترك آن در نظر مردم بهتر از انجامش نباشد و نيز اگر قسم بخورد كار مباحى را ترك كند بايد انجام آن در نظر مردم بهتر از تركش نباشد ( 10 ) . سوم : به يكى از اسامى خداوند عالم قسم بخورد كه به غير ذات مقدس او گفته نمىشود مانند " خدا " و " الله " ( 11 ) و نيز اگر به اسمى قسم بخورد كه به غير خدا هم مىگويند ولى به قدرى به خدا گفته مىشود كه هر وقت كسى آن اسم را بگويد ، ذات مقدّس حقّ در نظر مىآيد ، مثل آن كه به خالق و رازق قسم بخورد صحيح است ( 12 ) . بلكه اگر به لفظى قسم بخورد كه بدون قرينه ، خدا به نظر نمىآيد ولى او قصد خدا را كند بنا بر احتياط بايد به آن قسم عمل نمايد . چهارم : قسم را به زبان بياورد و اگر بنويسد يا در قلبش آن را قصد كند صحيح نيست ( 13 ) ولى آدم لال اگر با اشاره قسم بخورد صحيح است ( 14 ) . پنجم : عمل كردن به قسم براى او ممكن باشد و اگر موقعى كه قسم مىخورد ممكن باشد و بعد تا آخر وقتى كه براى قسم معين كرده عاجز شود يا برايش مشقّت داشته باشد ، قسم او از وقتى كه عاجز شده به هم مىخورد ( 15 ) . ) * ( 1 ) مكارم : هرگاه كسى با شرايط ذيل قسم ياد كند بايد به قسم خود عمل نمايد و گرنه كفّاره دارد : . . ( 2 ) مكارم : بايد سفيه نباشد . . ( 3 ) اراكى ، گلپايگانى ، صافى ، بهجت ، سيستانى : كسى كه قسم مىخورد بايد بالغ و عاقل باشد و از روى قصد و اختيار قسم بخورد . . خوئى ، تبريزى : كسى كه قسم مىخورد بايد بالغ و عاقل باشد و از روى قصد قسم بخورد . . ( 4 ) مكارم : قسم خوردن بچه و ديوانه . . ( 5 ) گلپايگانى ، صافى : بى اختيار . . سيستانى : بى قصد يا بى اختيار . . ( 6 ) زنجانى : اوّل : كسى كه قسم مىخورد بايد مميّز و عاقل باشد و از روى قصد و اختيار قسم بخورد ، پس قسم خوردن غير مميّز و ديوانه و مست و كسى كه مجبورش كرده‌اند درست نيست ولى اگر كسى كه مجبورش كرده‌اند بعداً قسمى را كه خورده اجازه دهد ، صحيح خواهد شد ، و نيز اگر در حال عصبانى بودن بى قصد يا بى اختيار قسم بخورد صحيح نيست ، و قسم بچهء مميّز بدون اذن يا اجازهء ولىّ صحيح نيست . ( 7 ) خوئى ، تبريزى ، سيستانى : كارى را كه براى ( خوئى : انجام ) آن قسم مىخورد . .