سيستانى : مسأله اگر ماهىاى كه در اصل خلقتش فلسدار باشد هر چند از جهت عارضى فلس از او جدا شده باشد زنده از آب بگيرند و بيرون آب جان دهد ، پاك و خوردن آن حلال است . و چنانچه در آب بميرد پاك است ولى خوردن آن حرام مىباشد ، هر چند با وسيله‌اى مانند زهر بميرد مگر اين كه در تور ماهيگير در آب بميرد كه در اين صورت خوردنش حلال است و ماهى بى فلس را اگر چه زنده از آب بگيرند و بيرون آب جان دهد حرام است . مكارم : مسأله ماهى حلال آن ماهى است كه فلس داشته باشد ، خواه فلس آن كم باشد يا زياد ، كوچك باشد يا درشت ؛ حتَّى ماهيانى كه فلس آنها سست است و در دام مىريزد ، حلال است ولى فلسهاى ذرّه بينى و مانند آن ، كه مردم به آن فلس نمىگويند ، فايده‌اى ندارد ؛ اگر ماهى را زنده از آب بگيرند و بيرون آب جان دهد ، پاك و حلال است ، حتَّى اگر در دامى كه در آب باشد بميرد ، آن نيز حلال است . مسأله 2616 اگر ماهى از آب بيرون بيفتد ، يا موج آن را بيرون بيندازد ، يا آب فرو رود ( 1 ) و ماهى در خشكى بماند ( 2 ) چنانچه پيش از آن كه بميرد ، با دست يا به وسيلهء ديگر كسى آن را بگيرد ، بعد از جان دادن حلال است ( 3 ) ) * ( 1 ) بهجت : اگر ماهى بيرون از آب بيفتد ، يا آب فرو رود . . ( 2 ) مكارم : يا بر اثر جذر و مدّ دريا در خشكى بماند و بميرد ، حرام است ، ولى . . ( 3 ) سيستانى : و اگر قبل از گرفتن بميرد ، حرام است . مسأله 2617 كسى كه ماهى را صيد مىكند ، لازم نيست مسلمان باشد و در موقع گرفتن ، نام خدا را ببرد ( 1 ) ولى مسلمان بايد بداند كه آن را زنده گرفته و در خارج آب مرده . ) * ( 1 ) گلپايگانى ، صافى : بقيّه مسأله ذكر نشده . خوئى ، تبريزى : ولى مسلمان بايد گرفتن آن را ديده باشد يا از راه ديگرى يقين داشته باشد كه زنده از آب گرفته شده است . بهجت : ولى مسلمان بايد بداند يا اطمينان داشته باشد كه آن را زنده گرفته‌اند و در خارج آب مُرده است . نورى : ولى مسلمان بايد بداند شرايطى كه براى حلال بودن در مسأله [ 2615 ] گفته شد دربارهء آن مراعات شده است تا بتواند از آن استفاده كند . مكارم : ولى بايد معلوم باشد آن را زنده از آب گرفته ، يا بعد از افتادن در دام جان داده است . سيستانى ، زنجانى : ولى ( سيستانى : مسلمان زنجانى : انسان ) بايد ببيند يا از راه ديگرى اطمينان داشته باشد كه او را زنده از آب گرفته يا آن كه در تور او در آب مُرده است . مسأله 2618 ماهى مرده‌اى كه معلوم نيست آن را زنده از آب گرفته‌اند يا مرده ( 1 ) چنانچه در دست مسلمان باشد ( 2 ) ، حلال است و اگر در دست كافر باشد ، اگر چه بگويد آن را زنده گرفته‌ام ، حرام مىباشد ( 3 ) . ) * ( 1 ) زنجانى : چنانچه از ممالك غير اسلامى آورده باشند حرام است و اگر از بازار مسلمانان يا سرزمين اسلامى تهيّه شده يا از اين جاها به ممالك غير اسلامى منتقل شده باشد اشكال ندارد