صافى : مسأله پرداخت خمس ماهى و حيوانات ديگرى كه انسان با فرو رفتن و يا بدون فرو رفتن در دريا مىگيرد در صورتى كه صرف در مؤونهء سال نشده باشد واجب است . مسأله 1822 اگر انسان بدون قصد اين كه چيزى از دريا بيرون آورد در دريا فرو رود و اتفاقاً جواهرى به دستش آيد ( 1 ) در صورتى كه قصد كند كه آن چيز ملكش باشد بايد خمس آن را بدهد ( 2 ) ) * ( 1 ) اراكى : بنا بر احتياط واجب خمس آن را بدهد . خوئى ، تبريزى : بنا بر احتياط واجب بايد خمس آن را بدهد . گلپايگانى ، صافى : و قصد تملك آن را بنمايد بنا بر احتياط واجب اگر به حدّ نصاب باشد ( گلپايگانى : بدون كم كردن مؤونه سال ) بايد خمس آن را بدهد . سيستانى : و قصد تملك آن را نمايد بايد خمس آن را بدهد بلكه احتياط واجب آن است كه در هر حال خمس آن را بدهد . نورى : بايد خمس آن را بدهد . ( 2 ) بهجت : بنا بر أظهر بايد خمس آن را بدهد . مكارم : مسأله لازم نيست انسان به قصد صيد جواهرات در دريا فرو برود بلكه اگر به قصد ديگرى برود و جواهراتى به دستش آيد بايد خمس آن را بدهد . مسأله 1823 اگر انسان در دريا فرو رود و حيوانى را بيرون آورد و در شكم آن جواهرى پيدا كند ( كه قيمتش هيجده نخود طلا يا بيشتر باشد ( 1 ) چنانچه آن حيوان مانند صدف باشد كه نوعاً در شكمش جواهر است ( 2 ) بايد خمس آن را بدهد و اگر اتفاقاً جواهر بلعيده باشد احتياط آن است كه حكم گنج را در آن جارى كنند ( 3 ) ) * ( 1 ) مكارم : قيمتش بعد از كم كردن مخارج ، به حدّ نصاب برسد . . [ قسمت داخل پرانتز در رساله آيات عظام : خوئى ، تبريزى و سيستانى نيست ] ( 2 ) سيستانى : اگر به حدّ نصاب برسد . . ( 3 ) اراكى : احتياط مستحبّ است كه خمس آن را بدهد . خوئى ، گلپايگانى ، صافى ، تبريزى ، نورى : در صورتى خمس آن واجب است ( نورى : لازم است ) كه به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسب او از مخارج سالش زيادتر باشد . فاضل : از اين باب خمس ندارد ، بلكه از باب ارباح مكاسب بايد تخميس شود . مكارم : احتياط واجب پرداختن خمس آن است . سيستانى : احتياط لازم آن است كه هر چند به حد نصاب نرسيده باشد ، خمس آن را بدهد . بهجت : مسأله اگر انسان در دريا فرو رود و حيوانى را صيد كند ، آن حيوان خمس ندارد ولى اگر در شكم آن حيوان جواهرى پيدا شود ، مثل جواهر پيدا شده در شكمِ حيوانِ