خواه آن فقير غير سيّد باشد يا سيّد . فاضل : چنانچه اميد نداشته باشد كه او يا وارث او را پيدا كند ، بايد طلب او را به فقير بدهد و احتياط واجب اين است كه با اجازهء مجتهد جامع الشرايط باشد و اگر طلبكار او سيّد نباشد ، احتياط واجب آن است كه طلب او را به سيّد فقير ندهد . بهجت : مسأله اگر طلبكار ناپديد شد ، بدهكار بايد جستجو كرده و مال او را نگهدارى كند تا به او برساند ، و اگر هيچ گونه اميدى به يافتن طلبكار ندارد ، بايد مال را يا به حاكم شرع بدهد و يا با اجازهء او به قصد " آنچه در واقع وظيفهء اوست " به فقير صدقه بدهد ؛ و اگر اتفاقاً طلبكار پيدا شد ، مخيّر است بين اين كه طلب خود را از بدهكار بگيرد و يا به ثواب صدقه‌اى كه داده شده ، براى خودش راضى شود . مسأله 2280 اگر مال ميّت بيشتر از خرج واجب كفن و دفن و بدهى او نباشد ، بايد مالش را به همين مصرفها برسانند و به وارث او چيزى نمىرسد . مسأله 2281 اگر كسى مقدارى پول طلا يا نقره ( 1 ) قرض كند و قيمت آن كم شود ( 2 ) يا چند برابر گردد ، چنانچه همان مقدار را كه گرفته پس بدهد كافى است ، ولى اگر هر دو به غير آن راضى شوند اشكال ندارد . ) * ( 1 ) فاضل : پول يا چيزهاى مثلى ديگر را . . تبريزى : سكهء طلا يا نقره . . ( 2 ) گلپايگانى ، خوئى ، تبريزى ، صافى ، زنجانى : چنانچه همان مقدار را كه گرفته پس بدهد كافى است و اگر قيمت آن زيادتر گردد لازم است همان مقدار را كه گرفته بدهد . ولى در هر دو صورت اگر بدهكار و طلبكار به غير آن راضى شوند اشكال ندارد . مكارم : مسأله هرگاه كسى مقدارى پول طلا و نقرهء رايج يا غير آن را قرض كند و بعداً ارزش آن كم شود ، يا چند برابر گردد ، بايد همان مقدار را كه گرفته پس بدهد ، خواه قيمت آن كم شده باشد يا زياد . سيستانى : مسأله اگر كسى مقدارى پول يا گندم يا جو و مانند اينها كه مثلى هستند ، قرض كند و قيمت آن كم يا زياد شود ، همان مقدار را كه گرفته با همان اوصاف و خصوصياتى كه در مرغوبيت آن مال دخالت دارد بايد پس بدهد و كافى است ، ولى اگر بدهكار و طلبكار به غير آن راضى شوند ، اشكال ندارد ، و اگر آنچه را قرض كرده است قيمى باشد مانند گوسفند بايد قيمت روزى كه قرض گرفته است پس بدهد . مسأله 2282 اگر مالى را كه قرض كرده از بين نرفته باشد و صاحب مال ، آن را مطالبه كند ، احتياط مستحبّ آن است كه بدهكار ، همان مال را به او بدهد ( 1 ) ) * اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 1 ) تبريزى : لازم نيست كه بدهكار همان مال را به او بدهد . سيستانى : واجب نيست بدهكار آن را بدهد ، و اگر بدهكار بخواهد آن را بدهد طلبكار مىتواند نپذيرد . مكارم : مسأله اگر مدّت فرا رسد و چيزى را كه قرض كرده عيناً موجود باشد و طلبكار همان را مطالبه كند ، لازم نيست آن را به او بدهد ، هر چند احتياط مستحبّ دادن همان مال است .