كسانى كه نمىتوانند در مال خود تصرّف كنند " 1 " [ كسانى كه نمىتوانند در مال خود تصرّف كنند از رساله امام خمينى ره ] مسأله 2252 بچه‌اى كه بالغ نشده شرعاً نمىتواند در مال خود تصرّف كند ( 1 ) و نشانهء بالغ شدن ( 2 ) يكى از سه چيز است : ( 3 ) اوّل : روييدن موى درشت زير شكم بالاى عورت . دوم : بيرون آمدن منى ( 4 ) سوم : تمام شدن پانزده سال قمرى در مرد و تمام شدن نه سال قمرى در زن . ) * ( 1 ) فاضل : بلى ، اگر مميّز باشد ، تصرّف در اموال جزئى براى او مانعى ندارد . . ( 2 ) گلپايگانى ، صافى : در زن و مرد . . ( 3 ) بهجت : بنا بر اين هر يك از اين سه نشانه به تنهايى ، علامت بلوغ و رسيدن به حدّ تكليف شرعى است . . زنجانى : بچه‌اى كه بالغ نشده ، تصرّف او در مال خود بدون اذن ولىّ صحيح نيست مگر اين كه ولىّ بعداً معامله‌اش را اجازه دهد ؛ و بالغ شدن ، با يكى از سه چيز است . . ( 4 ) بهجت : در خواب يا بيدارى ، با اختيار يا بى اختيار . . سيستانى : مسأله بچه‌اى كه بالغ نشده است شرعاً نمىتواند در ذمّه يا در مال خود تصرّف كند ، هر چند در كمال تميز و رشد باشد و اذن سابق ولىّ در اين باب فايده‌اى ندارد ، و اجازهء بعدى او هم مورد اشكال است ، ولى در مواردى تصرّف بچه صحيح است ، از آن جمله خريد و فروش چيزهاى كم قيمت ، چنان كه در مسأله [ 2082 ] گذشت و همچنين وصيّت او براى ارحام و نزديكانش چنان كه در مسأله [ 2697 ] خواهد آمد ؛ و نشانه بلوغ در دختر ، تمام شدن نُه سال قمرى است و در پسر يكى از سه چيز است اوّل : روئيدن موى درشت در زير شكم بالاى عورت . دوم : بيرون آمدن منى . سوم : تمام شدن پانزده سال قمرى بنا بر مشهور . مسأله 2253 روييدن موى درشت در صورت و پشت لب و در سينه و زير بغل و درشت شدن صدا و مانند اينها نشانهء بالغ شدن نيست ( 1 ) مگر انسان به واسطهء اينها به بالغ شدن يقين كند ( 2 ) ) * ( 1 ) بهجت : بعيد نيست كه نشانهء بلوغ باشد . [ پايان مسأله ] ( 2 ) زنجانى : مگر انسان به واسطهء اينها اطمينان كند كه يكى از سه چيزى كه در مسأله قبل گفته شد ، پديد آمده است .

--> " 1 " ( بهجت ) : احكام محجور ( مكارم ) : محجورين : كسانى كه حقّ تصرّف در مال خود را ندارند .