عقد ديگرى ، چه جايز چه لازم ، شرط كنند كه در صورت خسارت ، نصف آن را مثلًا ، عامل از جيب خود بدهد ، اين شرط صحيح و عمل به آن لازم است . فاضل : مسأله 2437 چنانچه مالك يا عامل فوت كنند مضاربه باطل مىشود و ورثه مىتوانند با عامل توافق نمايند و مجدّداً عقد مضاربه برقرار كنند . فاضل : مسأله 2438 عامل از پيش خود و بدون اجازه مالك نمىتواند وكيل يا اجير يا همكار بگيرد . فاضل : مسأله 2439 چنانچه چيزى از سرمايه بدون تقصير عامل تلف شود يا بسوزد يا به سرقت و مانند آن از بين برود عامل ضامن نيست و از مالك تلف شده است . بلى در صورت خيانت ، ضامن است و بايد از عهده برآيد . فاضل : مسأله 2440 اگر مالك شرط كرده كه تجارت به گونهء خاص و به كيفيّتى مخصوص انجام شود ، عامل بايد رعايت كند امّا در صورتى كه شرط و كيفيت خاصى مطرح نشده است عامل بايد بطور متعارف و معمول تجارت كند و چنانچه معامله نسيه هم متعارف باشد و قرارداد از آن منصرف نباشد مىتواند به صورت نسيه نيز معامله كند . فاضل : مسأله 2441 چنانچه عامل به صورتى غير از متعارف يا بر خلاف شرط مالك ، معامله كرد و سودى حاصل شد ، سود حاصله را طبق قرارداد مضاربه تقسيم مىكنند ، بلى در اين فرض كه عامل بر خلاف متعارف يا بر خلاف شرط عمل كرده است اگر سرمايه كلًا يا بعضاً تلف شود و خسارت بر آن وارد شود بر عهده عامل است و بايد از عهده برآيد . فاضل : مسأله 2442 جايز نيست عامل بدون اذن مالك سرمايه را با مال خودش يا با مال شخص ثالثى مخلوط كند و چنانچه بدون اذن مخلوط كرد ، گناه كار است ، لكن مضاربه باطل نمىشود و اگر سود حاصل شد ، بين آنها نسبت به مقدار سرمايهء هر يك ، تقسيم مىشود ، ولى اگر ضرر كرد خودش ضامن ضرر است . فاضل : مسأله 2443 عامل مىتواند با اذن صريح مالك يا با اذن ضمنى او ( مثل اينكه بگويد به هر نحو كه صلاح و مصلحت دانستى عمل كن ) سرمايه را با مال خود يا با مال شخص ثالثى مخلوط كند و با مجموع تجارت نمايد . فاضل : مسأله 2444 عامل حقّ ندارد چيزى از سرمايه را مصرف مخارج خود كند هر چند كم باشد ، بلى اگر با اجازه مالك براى تجارت سفر كرد مىتواند مخارج سفر را به مقدار متعارف و در حد شأن خود از سرمايه مصرف كند ، مگر اينكه مالك شرط كرده باشد كه مخارج سفر با خود عامل باشد . فاضل : مسأله 2445 چنانچه قبل از شروع تجارت يا در اثناى آن سرمايه تلف شود مضاربه خود به خود منفسخ مىشود . فاضل : مسأله 2446 اگر به سبب سرقت يا سوختن يا ضرر در تجارت و مانند اينها مقدارى از سرمايه تلف شود و با بقيّه آن سود حاصل شود بايد اوّل با سود حاصله ، سرمايه را