سيد محمد حسن بني هاشمي خميني
29
توضيح المسائل مراجع ( فارسي )
( 1 ) تبريزى : در تجارت و مانند آن . . ( 2 ) نورى : از منافع بردارد . تبريزى : از منافع كسر نمايد . گلپايگانى ، صافى : مسأله اگر مقدارى از سرمايهء يك رشتهء كسب به [ سبب ] تلف يا ضرر در معامله بدون تقصير كم شود يا از بين برود و از باقى ماندهء آن رشته ، منافعى ببرد كه از خرج سالش زياد بيايد مىتواند مقدارى را كه از سرمايه كم شده ، از آن منافع بردارد ( صافى : ولى احتياط اين است كه از منافع بعد از كم شدن آن مقدار برندارد ) . خوئى : مسأله اگر مقدارى از سرمايه در تجارت و مانند آن از بين برود مىتواند مقدارى را كه از سرمايه كم شده از منافع قبل از تلف آن مقدار [ 1 ] كسر نمايد . مكارم : مسأله اگر چيزى از سرمايه به خاطر كسب و كار از بين برود به طورى كه جزء ضرر معامله حساب شود ، مىتواند مقدار آن را از منافع بردارد ، ولى اگر بواسطهء حوادث ديگرى از بين برود ( مانند سرقت و امثال آن ) نمىتواند آن را از منافع كم كند ، مگر اين كه با سرمايه باقيمانده نتواند كسبى كه سزاوار شأن اوست انجام دهد . زنجانى : مسأله اگر مقدارى از سرمايه از بين برود و از باقيماندهء آن منافعى ببرد كه از خرج سالش زياد بيايد ، نمىتواند مقدارى را كه از سرمايه كم شده از منافع بردارد ولى اگر با سرمايهاى كه براى او مانده ، نتواند كسبى كند كه سزاوار شأن او باشد يا منافعى كه از آن پيدا مىشود ، براى مخارج سال او كافى نباشد ، مىتواند مقدارى را كه از سرمايه كم شده از منافع كسر نمايد . مسأله 1785 اگر غير از سرمايه چيز ديگرى از مالهاى او ( 1 ) از بين برود ، ( نمىتواند از منفعتى كه به دستش مىآيد آن چيز را تهيّه كند ولى ( 2 ) اگر درهمان سال به آن چيز احتياج داشته باشد ، مىتواند در بين سال از منافع كسب ( 3 ) آن را تهيّه نمايد ( 4 ) ) * ( 1 ) مكارم : به خاطر شكستن و سوختن و سرقت و غير آن از بين برود ، اگر در همان سال به آن احتياج دارد مىتواند آن را از منافع همان سال تهيّه كند . ( 2 ) [ قسمت داخل پرانتز در رسالهء آيت الله سيستانى نيست ] ( 3 ) سيستانى : از منافعش . . ( 4 ) زنجانى : همچنين اگر در سالهاى بعد ، به آن چيز احتياج داشته باشد ولى اگر اكنون آن را تهيه نكند ، نمىتواند در سالهاى آينده آن را تهيه كند . مسأله 1786 اگر در اوّل سال براى مخارج خود قرض كند و پيش از تمام شدن سال منفعتى ببرد ، مىتواند مقدار قرض خود را از آن منفعت كسر نمايد . ) * خوئى ، زنجانى ، تبريزى ، سيستانى : رجوع كنيد به ذيل مسأله 1787 فاضل : رجوع كنيد به ذيل مسألهء 1783 مسأله اختصاصى فاضل : مسأله 1836 بطور كلَّى قرض داشتن مانع تعلق خمس نمىشود ؛ ( 1 مثلًا كسى كه يك ميليون تومان قرض دارد اگر سر سال خمس يك ميليون تومان درآمد ما زاد داشته باشد بايد [ 1 ] سيستانى : از منافع همان سال . .