آنان كرده باشد ، چيزى بر عهدهء او نيست و در غير اين صورت معامله فضولى و منوط به اجازه ولىّ شرعى يا اجازه خودشان بعد از رسيدن به سنّ بلوغ مىباشد و او هم ضامن مال يتيمان است . س 1515 : آيا جايز است پدر از اموال طفل براى خودش به عنوان قرض بر دارد و يا به ديگرى قرض بدهد ؟ ج : اگر با رعايت غبطه و مصلحت او باشد ، اشكال ندارد . س 1516 : اگر به كودكى لباس يا چيزهاى ديگر مثل اسباببازى هديه داده شود و بعد از بزرگ شدن كودك و يا به علتهاى ديگر براى او غير قابل استفاده گردد ، آيا جايز است ولىّ او آنها را صدقه بدهد ؟ ج : جايز است ولىّ طفل با رعايت غبطه و مصلحت او هر گونه كه صلاح مىداند در آنها تصرّف كند . شرايط جنس و عوض آن س 1517 : آيا جايز است انسان بعضى از اعضاى بدنش ( مثل كليه ) را به شخصى كه به آن نياز دارد ، بفروشد ؟ ج : اگر آن عضو از اعضايى باشد كه برداشتن آن از بدن خطر و يا ضرر قابل ملاحظه‌اى براى اهداء كننده عضو نداشته باشد ، اشكال ندارد . س 1518 : اشيايى كه فايده و اهميّتى نزد عموم مردم ندارند ولى نزد گروه خاصى از ارزش و اهميّت برخوردار هستند مانند حشرات و زنبورها و مانند آنها كه براى مراكز تحقيقى و دانشگاهها ارزش تحقيقاتى دارند ، آيا اين اشيا داراى ماليّت هستند و احكام اشيايى كه ماليّت دارند از قبيل مالكيّت ، جواز خريد و فروش ، ضمان بر اثر اتلاف و غيره ، بر آنها هم جارى مىشود ؟ ج : هر چيز كه به خاطر منافع حلال آن موجب رغبت عقلاء و لو گروهى از آنان باشد ، ماليّت داشته و همه احكام و آثار اموال مانند مالكيّت و جواز خريد و فروش و ضمان بر اثر يد يا اتلاف و غيره بر آن مرتّب مىشود مگر احكام و آثارى كه دليلى بر عدم ترتّب آنها از نظر شرعى وجود دارد ، هر چند احوط اين است كه در معاوضهء چيزهايى مثل زنبور و حشرات ، عوض در برابر حقّ اختصاص و رفع يد از اين اشيا قرار داده شود . س 1519 : بنا بر اشتراط عين بودن مبيع همانگونه كه بسيارى از فقها به آن معتقدند ، آيا فروش علوم فنى آنگونه كه امروزه در قراردادهايى كه بين دولتها راجع به مبادله آن منعقد مىشود ، صحيح است ؟ ج : مبادله آنها از طريق مصالحه اشكال ندارد . س 1520 : فروش زمين يا كالاى ديگر به شخصى كه مشهور به دزدى است و اين احتمال وجود دارد كه مالى را كه به عنوان ثمن به فروشنده مىپردازد ، از اموال مسروقه باشد ، چه حكمى دارد ؟ ج : معامله با كسى كه مشهور به كسب مال از راه حرام است ، به صرف احتمال مذكور ، اشكال ندارد و اگر يقين داشته باشد پولى كه به او مىپردازد از اموال حرام است ، گرفتن آن جايز نيست . س 1521 : من يك قطعه زمين زراعى دارم كه مهريه‌ام بوده است ، و اخيراً اقدام به فروش آن كرده‌ام ، در حال حاضر مردى ادّعا مىكند كه آن زمين بيشتر از دويست سال است كه وقف مىباشد ، تكليف من در مورد فروش آن چيست ؟ و شوهرم كه اين زمين را به عنوان مهريه به من داده است چه تكليفى دارد ؟ و مشترى كه آن را از من خريده است چه تكليفى دارد ؟ ج : همهء معاملاتى كه بر زمين مذكور صورت گرفته ، محكوم به صحت هستند مگر آنكه مدّعى