را تحويل نداده باشد ، فروشنده مىتواند معامله را به هم بزند ، ولى اين در صورتى است كه فروشنده خريدار را در پرداخت پول مهلت داده باشد ، ولى تعيين مدّت نكرده باشد ؛ و امّا اگر او را اصلًا مهلت نداده باشد ، مىتواند با اندكى تأخير در پرداخت پول ، معامله را به هم بزند ؛ و اگر بيش از سه روز مهلت داده باشد ، نمىتواند تا تمام شدن مدّت ، معامله را به هم بزند ، و اگر جنسى را كه فروخته از قبيل سبزيها يا ميوه ها باشد كه زودتر از سه روز فاسد مىشود ، مهلت آن كمتر خواهد بود ؛ و اين خيار را " خيار تأخير " گويند . مكارم : نهم : در صورتى كه مشترى پول جنسى را كه نقداً خريده تا " سه روز " ندهد و فروشنده هم جنس را تحويل نداده باشد ، فروشنده مىتواند معامله را به هم بزند ( مگر اينكه مشترى شرط كرده باشد دادن پول را تا مدّت معينى تأخير بيندازد ) و اگر جنسى كه فروخته شده مثل بعضى از ميوه ها و سبزيها باشد كه اگر يك روز بر آن بگذرد ضايع مىشود چنانچه تا شب پول آن را ندهد فروشنده مىتواند معامله را به هم بزند " خيار تأخير " . دهم : ( 1 ) حيوانى را خريده باشد ، كه خريدار تا سه روز مىتواند معامله را به هم بزند ( 2 ) " خيار حيوان " . ) * ( 1 ) گلپايگانى ، صافى ، زنجانى : يازدهم . . ( 2 ) گلپايگانى ، اراكى ، صافى : و اگر در عوض حيوانى كه خريده ، حيوان ديگرى داده باشد ، فروشنده هم تا سه روز مىتواند معامله را به هم بزند " خيار حيوان " . خوئى ، تبريزى ، سيستانى ، زنجانى : و اگر در عوض چيزى كه فروخته حيوانى گرفته باشد ، فروشنده تا سه روز مىتواند معامله را به هم بزند و آن را " خيار حيوان " گويند . يازدهم : ( 1 ) فروشنده نتواند جنسى را كه فروخته تحويل دهد ، مثلًا اسبى را كه فروخته فرار نمايد كه در اين صورت مشترى مىتواند معامله را به هم بزند " خيار تعذّر تسليم " ( 2 ) و احكام اينها در مسائل آينده گفته خواهد شد . ) * ( 1 ) گلپايگانى ، صافى ، زنجانى : دوازدهم : . . ( 2 ) مكارم : بقيهء مسأله ذكر نشده . زنجانى : و اين خيار در جايى است كه در هنگام معامله فروشنده توانائى تحويل جنس را داشته يا خريدار بتواند جنس را تحويل بگيرد و ناتوانى پس از انجام معامله پديد آيد ، و اگر در هنگام معامله توانائى وجود نداشته باشد ، معامله از اساس باطل است . احكام خيارها در مسائل آينده گفته خواهد شد . سيستانى : مسأله اگر فروشنده نتواند جنسى را كه فروخته است تحويل دهد ، مثلًا اسبى را كه فروخته است فرار نمايد ، در اين صورت معامله باطل مىشود و مشترى مىتواند پول خود را مطالبه نمايد . مسأله 2125 اگر خريدار قيمت جنس را نداند ، يا در موقع معامله غفلت كند و جنس را گرانتر از قيمت معمولى آن بخرد ، چنانچه به قدرى گران خريده كه مردم او را مغبون مىدانند ( 1 ) و به كمى و زيادى آن اهمّيت مىدهند ( 2 ) مىتواند معامله را به هم بزند و ) *