مسأله 2075 اگر چيزى را كه مثل پارچه با متر و ذرع مىفروشند ، يا چيزى را كه مثل گردو و تخم مرغ ( 1 ) با شماره معامله مىكنند ، بفروشد و زيادتر بگيرد ( 2 ) مثلًا ده تا تخم مرغ بدهد و يازده تا بگيرد ( 3 ) اشكال ندارد ( 4 ) . ) * ( 1 ) زنجانى : مثل كبريت . . ( 2 ) سيستانى : اشكال ندارد ، مگر در صورتى كه هر دو از يك جنس بوده و معامله با مدّت باشد كه صحت آن در اين صورت محلّ اشكال است ، مثل اين كه ده دانه گردو نقداً بدهد كه دوازده دانه گردو پس از يك ماه بگيرد . و از اين قبيل است فروختن اسكناس ؛ پس مانعى ندارد كه مثلًا تومان را به جنس ديگر از اسكناس مثل دينار يا دلار نقداً يا با مدّت بفروشد ، ولى اگر بخواهد به جنس خودش بفروشد و زيادتر بگيرد ، نبايد معامله با مدّت باشد ، و گرنه صحت آن محلّ اشكال است ، مثل اين كه صد تومان نقداً بدهد كه صد و ده تومان بعد از شش ماه بگيرد . ( 3 ) زنجانى : مثلًا ده بسته كبريت بدهد و يازده بسته بگيرد . . ( 4 ) خوئى ، تبريزى : ولى چنانچه مثلًا ده عدد تخم مرغ را به يازده عدد در ذمّه بفروشد لازم است كه بين آنها امتياز باشد مثلًا ده عدد تخم مرغ بزرگ را به يازده عدد متوسط در ذمه بفروشد ، زيرا كه اگر بين آنها هيچ امتياز نباشد خريد و فروش محقق نمىشود بلكه واقعِ معامله ، قرض است اگر چه به لفظ خريد و فروش باشد و بدين جهت معامله حرام و باطل است [ 1 ] و از اين قبيل است فروختن اسكناس نقداً به زيادتر از آن با مدّت مثل صد تومان نقداً بدهد كه صدوده تومان بعد از شش ماه بگيرد . ولى اگر بين آنها امتياز باشد مانعى ندارد ؛ مثل آن كه صد تومان را به جنس ديگر از اسكناس مثل دينار يا پاون يا دلار بفروشد كه در اين صورت با تفاوت قيمت نيز اشكال ندارد . بهجت : ولى در بعضى از موارد كراهت دارد . فاضل : مسأله اگر چيزى را كه مثل پارچه مترى مىفروشند يا چيزى را كه مثل گردو و تخم مرغ عددى معامله مىكنند ، بفروشد و زيادتر بگيرد مثلًا ده تا تخم مرغ بدهد و يازده تا بگيرد اشكال ندارد . و چنانچه ده عدد تخم مرغ را به يازده عدد در ذمّه بفروشد لازم نيست بين آنها امتياز باشد زيرا خريد و فروش محقق مىشود مثلًا مىتواند ده عدد تخم مرغ بزرگ را به يازده عدد تخم مرغ متوسط به ذمّه بفروشد ، و از اين قبيل است فروش اسكناس ، يعنى مىتواند اسكناس نقد را به زيادتر از آن با مدّت بفروشد مثلًا هزار تومان نقد را به هزار و دويست تومان بفروشد كه بعد از شش ماه ديگر وصول كند ، و همچنين خريد و فروش يا صرف كردن اسكناس به دلار يا ساير ارزهاى خارجى توسط بانكها يا صرّافيها و اشخاص اشكال ندارد ، ولى قرض ربوى حرام است . مكارم : مسأله جنسهايى را كه با وزن و پيمانه نمىفروشند بلكه با عدد و متر مىفروشند [ 1 ] تبريزى : معامله حرام و شرط باطل است ، و از اين قبيل است فروختن اسكناس نقداً به زيادتر از آن به مدّت ، ولى اگر بين آنها امتيازى باشد مثل اسكناس و ريال با دلار يا پوند ، اشكالى ندارد .