زنجانى : مسأله اگر روغنى را كه با پيه مخلوط است بفروشد ، چنانچه آن را معين كند ، مثلًا بگويد : اين يك كيلو روغن را مىفروشم ، معامله به مقدار پيهى كه در آن است باطل مىباشد و پولى كه فروشنده براى پيه آن گرفته مال مشترى و پيه مال فروشنده است و مشترى مىتواند معامله روغن خالص را هم كه در آن است به هم بزند ، ولى اگر آن را معين نكند بلكه يك كيلو روغن در ذمّه بفروشد بعد روغنى كه پيه دارد بدهد ، مشترى مىتواند آن روغن را پس بدهد و روغن خالص را مطالبه نمايد . مكارم : مسأله هرگاه جنس تقلبى مانند روغنى را كه با پيه مخلوط كرده است بفروشد ، چنانچه آن را معين كرده ؛ مثلًا بگويد اين روغن را مىفروشم ، مشترى هر زمان متوجه شد مىتواند معامله را فسخ كند ، ولى اگر آن را معين نكند بلكه بگويد فلان مقدار روغن را مىفروشم امّا هنگام تحويل دادن ، جنس تقلبى تحويل دهد ، مشترى مىتواند آن را پس بدهد و جنس سالم بگيرد . بهجت : مسأله غِش در معامله ، كه عبارت است از مخفى كردن عيب چيزى و فروختن آن به اسم صحيح و سالم ، مثل مخلوط كردن شير با آب ، يا گندم خوب با گندم بد ، يا روغن با پيه و مانند آن ، در صورتى كه مشخّص نباشد و فروشنده به خريدار نگويد ، حرام است و مشترى حقّ به هم زدن معامله و يا گرفتن تفاوت قيمت را دارد . مسأله 2072 اگر مقدارى از جنسى را كه با وزن يا پيمانه مىفروشند به زيادتر از همان جنس بفروشد ، مثلًا يك من گندم را به يك من و نيم گندم بفروشد ربا و حرام است ( و گناه يك درهم ربا بزرگتر از آن است كه انسان هفتاد مرتبه با محرم خود زنا كند ( 1 ) ؛ بلكه اگر يكى از دو جنس ( 2 ) سالم و ديگرى معيوب ، يا جنس يكى خوب و جنس ديگرى بد باشد ، يا با يكديگر تفاوت قيمت داشته باشند ، چنانچه بيشتر از مقدارى كه مىدهد بگيرد ، باز هم ربا و حرام است ، پس اگر مِس درست را بدهد و بيشتر از آن ، مِس شكسته بگيرد يا برنج صدرى ( 3 ) را بدهد و بيشتر از آن برنج گرده ( 4 ) بگيرد يا طلاى ساخته را بدهد و بيشتر از آن طلاى نساخته بگيرد ، ربا و حرام مىباشد . ) * ( 1 ) [ قسمت داخل پرانتز در رساله آيات عظام : خوئى ، سيستانى ، صافى ، زنجانى و تبريزى نيست ] ( 2 ) گلپايگانى ، صافى : اگر يك نوع از آن جنس . . ( 3 ) بهجت : برنج مرغوب . . ( 4 ) تبريزى : برنج خرده . . بهجت : برنج نامرغوب . . مكارم : مسأله ربا خوارى حرام است و آن بر دو گونه است : نخست رباى در قرض كه در بحث قرض ، به خواست خدا خواهد آمد . دوم رباى در معامله است و آن اين است كه مقدارى از جنسى را كه با وزن يا پيمانه مىفروشند به زيادتر از همان جنس بفروشد ؛ مثلًا يك من گندم را به يك من و نيم بفروشد . در روايات اسلامى مذمّت از ربا بسيار شده است و از گناهان بسيار بزرگ محسوب مىشود . هرگاه يكى از آن دو جنس ، معيوب و ديگرى سالم ، يا يكى مرغوب و ديگرى نامرغوب باشد يا به خاطر جهات ديگر تفاوت قيمت داشته باشد ، مثل اين كه ده كيلو گندم مرغوب يا سالم را بدهد و 15 كيلو نامرغوب يا ناسالم را بگيرد آن هم ربا و حرام است ،