خوئى ، تبريزى ، سيستانى : دوم : خريد و فروش مال غصبى ( سيستانى : اگر مستلزم تصرّف در آن باشد ، مانند تحويل دادن و تحويل گرفتن ) . . زنجانى : دوم : خريد و فروش مال غصبى ، البتّه اگر مالك بعداً معامله را اجازه كند ، معامله صحيح خواهد بود . . ( 4 ) گلپايگانى ، صافى ، نورى : مثل حيوانات درنده . . خوئى : سوم : بنا بر احتياط ، خريد و فروش چيزى كه نزد مردم مال نيست مثل حيوانات درنده . . تبريزى : سوم : خريد و فروش چيزى كه نزد مردم مال نيست مثل بعضى حشرات . . زنجانى : سوم : خريد و فروش چيزى كه عقلاء براى تحصيل آن ، شيء با ارزشى را نمىپردازند همچون آب در كنار دريا ، يا اصلًا در صدد تحصيل آن برنمىآيند همچون حشرات معمولى . . مكارم : سوم : خريد و فروش چيزهايى كه در بين مردم مال محسوب نمىشود ، هر چند براى شخص خاصى ارزش داشته باشد مانند بسيارى از حشرات . . بهجت : سوم : خريد و فروش چيزهايى كه ارزش مالى ندارند . . سيستانى : سوم : معامله با پولهايى كه از اعتبار ساقط شده است ، يا پولهاى تقلبى است ، در صورتى كه طرف معامله متوجه نباشد ؛ ولى اگر بداند ، معامله جايز است . . ( 5 ) بهجت : با توضيحى كه بعداً خواهد آمد . . ( 6 ) اراكى ، نورى : مثل آلات قمار . . فاضل : مثل آلات قمار و موسيقى مطرب . . خوئى ، گلپايگانى ، صافى ، تبريزى : چهارم : معاملهء چيزى كه منافع معمولى آن فقط كار حرام باشد مانند اسباب قمار ( صافى : مثل نرد و شطرنج يا آلات لهو ) . . زنجانى : چهارم : معامله چيزى كه منافع معمولى آن فقط كار حرام باشد ، مانند آلات قمار ؛ گفتنى است كه اگر چنين معامله سبب شود " 1 " كه خريدار به گناه بيفتد ، معامله حرام نيز مىباشد . . سيستانى : چهارم : معامله با آلات حرام يعنى چيزهايى كه به هيئتى ساخته شده است كه معمولًا براى استفادهء محرّم به كار مىآيد و ارزش آن به سبب استفادهء محرّم است مانند بت و صليب و وسائل قمار و آلات لهو محرّم . . ( 7 ) بهجت : بقيّه مسأله ذكر نشده . ( 8 ) اراكى : پنجم : معامله‌اى كه در آن ربا باشد . ششم : غش در معامله ، يعنى فروختن جنسى كه . . خوئى ، گلپايگانى ، صافى ، تبريزى : پنجم : معامله‌اى كه در آن ربا باشد . ششم : فروش جنسى كه . . فاضل : پنجم : معامله‌اى كه در آن ربا باشد ، غش در معامله حرام است يعنى فروختن جنسى كه . . ( 9 ) زنجانى : پنجم : معامله‌اى كه در آن ربا باشد ؛ اين گونه معامله علاوه بر باطل بودن حرام نيز مىباشد . در برخى از موارد ، معامله حرام است ولى باطل نيست ، همچون : 1 معامله‌اى كه

--> " 1 " ( زنجانى ) : سبب شدن براى كار حرام اگر با ايجاد مقدّمات نزديك به عمل باشد ، حرام بوده و گرنه حرام نيست . در اين مسأله و مسائل آينده هرجا گفته شود كه معامله‌اى كه سبب كار حرام است ، حرام مىباشد ، مراد سبب شدن ، با ايجاد مقدّمات نزديك به عمل است .