مقدارى است كه مبناى محاسبه فوق مىباشد ، بنا بر يك محاسبه وزن هر صاع تقريباً 47 / 3 و بر طبق محاسبه ديگر تقريباً 66 / 3 كيلو گرم مىباشد ، همچنين پيشتر اشاره كرديم كه صاع پيمانه بوده و نه وزن مشخّص ؛ و اوزان فوق ظاهراً براى گندم متوسط تعيين شده بنا بر اين حجم صاع ما بين 3 / 4 تا 9 / 4 ليتر خواهد بود . اين حجم در غلَّاتِ سبكتر از گندم ، همچون جو ؛ و زنى كمتر از اوزان فوق دارد . مسأله 1992 كسى كه مخارج سال خود و عيالاتش را ( 1 ) ندارد و كسبى ( 2 ) هم ندارد كه بتواند مخارج سال خود و عيالاتش را ( 3 ) بگذراند فقير است و دادن زكات فطره بر او واجب نيست . ) * ( 1 ) بهجت : خود و خانواده‌اش را . . ( 2 ) فاضل : كسب و كارى . . ( 3 ) بهجت : خود و آنان را . . مكارم : مسأله غنى كسى است كه مخارج سال خود و عيالاتش را دارد ، يا از طريق كسب و كار به دست مىآورد و اگر كسى چنين نباشد فقير است ؛ زكات فطره بر او واجب نيست و مىتواند زكات فطره بگيرد . مسائل اختصاصى بهجت : مسأله 1563 كسى كه خرج سال خود ، و خانواده‌اش را دارد ، فقير نيست و دادن زكات فطره بر او واجب است ، و كسى كه فعلًا خرج سال را ندارد ، ولى به تدريج به دست مىآورد و مصرف مىكند ، اگر غير از آنچه خرج مىكند ، با قرض كردن و مانند آن بتواند زكات فطره را بدهد به طورى كه نظم امور او بر هم نخورد و موجب حرج و اجحاف نباشد ، بنا بر احتياط واجب بايد زكات فطره را بدهد . زنجانى : مسأله 2001 كسى كه در ماه رمضان شرايط وجوب زكات فطره را كه در مسأله [ 1991 ] گفته شد دارا باشد ، چنانچه اين شرايط تا طلوع آفتاب روز عيد فطر باقى باشد ، بى ترديد زكات فطره بر وى واجب است ، بلكه بنا بر احتياط واجب اگر يكى از اين شرايط را تا هنگام طلوع آفتاب روز عيد فطر از دست بدهد ، باز زكات فطره تعلق مىگيرد . همچنين است در مورد نان خور انسان كه اگر در قسمت آخر ماه رمضان نانخور انسان بشمار آيد و اين امر تا طلوع آفتاب روز عيد فطر ادامه يابد ، بى ترديد زكات فطره بر انسان لازم است . و اگر تا طلوع آفتاب ادامه نيابد ، مثلًا آن شخص در اين فاصله از دنيا برود ، به احتياط واجب زكات فطره وى لازم مىباشد . اين مسأله ، مبناى مسائل آينده بوده ، ولى به جهت عدم تفاوت بين احتياط واجب و فتوا در عمل ، براى سهولت فهم مسائل ، بين باقى ماندن شرايط تا طلوع آفتاب و عدم باقى ماندن آن فرقى نخواهيم گذاشت . مسأله 1993 انسان بايد فطرهء كسانى را كه در غروب ( 1 ) شب عيد فطر نانخور او حساب مىشوند بدهد ؛ كوچك باشند يا بزرگ ، مسلمان باشند يا كافر ، دادن خرج آنان بر او واجب باشد يا نه ، در شهر خود او باشند يا در شهر ديگر ( 2 ) . ) * ( 1 ) گلپايگانى ، صافى : موقع مغرب . . مكارم : قبل از غروب . . ( 2 ) بهجت : ولى زنى كه ناشزه شده و از تمكين شوهر خوددارى مىكند ، اگر نانخور او حساب نشود ، فطرهء او بر شوهر واجب نيست . زنجانى : مسأله زكات فطره تمام نان خورهاى انسان لازم است ، كوچك باشند يا بزرگ ،