كردن از آنجا ، محلّ اشكال است و احتياط در اين مورد خوب است . س 1043 : روستائى از نظر چراگاه و زمينهاى زراعى در مضيقه است و هزينه هاى عمومى آن از راه فروش علفهاى چراگاه تأمين مىشود ، اين وضعيت بعد از انقلاب اسلامى هم تا كنون استمرار داشته ، ولى مسئولين آنان را از اين كار منع كرده‌اند ، با توجّه به فقر مادى اهالى روستا و باير بودن چراگاهها ، آيا شوراى روستا حقّ دارد كه اهالى را از فروش علفهاى چراگاه منع كرده و درآمد حاصل از فروش آن را براى تأمين هزينه هاى عمومى روستا اختصاص دهد ؟ ج : علفهاى چراگاههاى عمومى طبيعى كه سابقهء ملكيت خصوصى ندارد ، ملك اختصاصى كسى نيست و فروش آن از سوى كسى جايز نيست ، ولى كسى كه از طرفِ دولت ، مسئول امور روستاست ، مىتواند مبلغى را براى مصالح عمومى روستا از كسانى كه اجازهء چراندن چهارپايان در آن مراتع را دارند ، بگيرد . س 1044 : آيا براى عشائر جايز است كه چراگاههاى تابستانى و زمستانى را كه از دهها سال پيش به صورت دوره‌اى در آن تردد دارند ، به مالكيت خود در آورند ؟ ج : چراگاههاى طبيعى كه كسى نسبت به آنها سابقهء ملكيت اختصاصى ندارد ، از انفال و اموال عمومى است كه اختيار آن با ولىّ امر مسلمين است و سابقهء تردد عشائر موجب مالكيت آنان نمىشود . س 1045 : خريد و فروش چراگاههاى عشائرى در چه زمانى صحيح است و در چه زمانى صحيح نيست ؟ ج : خريد و فروش چراگاههايى كه ملك كسى نيست و از انفال و اموال عمومى است ، در هيچ حالى صحيح نيست . س 1046 : شغل ما دامدارى است كه چهارپايان خود را در يكى از جنگلها مىچرانيم و بيشتر از پنجاه سال است كه به اين كار مشغول هستيم ، سندى نزد ما وجود دارد كه دلالت مىكند كه ما از طريق ارث مالك شرعى اين جنگل هستيم ، سند مزبور هم يك سند قانونى است ، بعلاوه اين جنگلها وقف امير المؤمنين و سيّد الشهداء و ابو الفضل العباس " سلام الله عليهم اجمعين " است ، و دامداران ساليانى است كه در اين جنگل زندگى مىكنند و خانه هاى مسكونى و زمينهاى زراعى و بستان دارند . اخيراً جنگلبانان تصميم گرفته‌اند ما را از آن اخراج نموده و بر آن مسلط شوند ، آيا آنان حقّ اخراج ما را از اين جنگل دارند ؟ ج : از آنجائى كه شرعاً صحت وقف متوقف بر سابقهء ملكيت شرعى است ، همانگونه كه انتقال از طريق ارث هم متوقف بر مالكيت شرعى مورّث است ، لذا جنگلها و چراگاههاى طبيعى كه تا به حال ملك كسى نبوده است و هيچ گونه سابقهء احيا و آباد كردن در آنها وجود ندارد ، ملك اختصاصى كسى محسوب نمىشود تا وقفيّت آن صحيح باشد يا از طريق ارث انتقال يابد . به هر حال هر مقدار از جنگل كه به صورت مزرعه يا مسكن و مانند آن احيا شده و ملك شرعى گرديده ، اگر وقف باشد ، حقّ تصرّف در آن با متولَّى شرعى آن است و اگر وقف