السيد محمد علي الأبطحي

398

مسائلى از فقه شيعه ( فارسي )

رسيدگى به درختان را بر عهده گيرد . ( مسأله 2180 ) : اگر شرط كند كه تمام محصول براي مالك باشد ، مساقات باطل است ، ونتيجة به مالك تعلق دارد وكسى كه كار مىكند چنانچه بطلان مساقات را مىدانسته نمىتواند مطالبه اجرت نمايد ، مگر آن كه با استناد به گفته مالك بي قصد تبرع اقدام به كار كرده باشد كه در اين صورت مستحق اجرت المثل است ، ولى اگر باطل بودن مساقات به جهت ديگر باشد ، مالك بايد مزد آبيارى وكارهاى ديگر را به مقدار متعارف به كسى كه درختها را رسيدگى كرده بدهد ، اما اگر مقدار متعارف بيشتر از مقدار قرارداد باشد دادن زيادى لازم نيست . ( مسأله 2181 ) : اگر زمينى را به ديگرى واگذار كند كه تنها در آن درخت بنشاند ، ودر رسيدگى وآبيارى آنها هيچ كارى نكند وآنچه عمل مىآيد مال هر دو باشد ، معامله باطل است ، وچنانچه درختها از صاحب زمين بوده پس از تربيت هم مال أو است ، وبايد مزد كسى كه آنها را تربيت كرده اگر به امر أو كار كرده يا در وقت كار مىدانسته كه عقد مساقات باطل است را بپردازد ، واگر از كسى بوده كه درختها را كاشته وپرورش داده پس از پرورش نيز به أو تعلق خواهد داشت ، ومىتواند آنها را با اختيار خود بكند ، ولى گودالهائى را كه به سبب كندن درختها پيدا شده ، چنانچه به دستور أو وارد عمل نشده باشد بايد پر كند ، واجاره زمين را از روزى كه درختها را كاشته به صاحب زمين بدهد ، ومالك هم مىتواند أو را به كندن درختها مجبور كند ، اگر بطلان معامله را پيش از كشت درختها نمىدانسته ، ويا خود به كاشتن امر نكرده ، ونيز مايه ضرر صاحب درخت نشود . كساني كه از معاملات ممنوعند هر انساني مىتواند در أموال خود از راههاى مشروع تصرف كند ، ولى برخى تصرفات مانند معاملات وبخشش ووصيت مشروط است به اين كه شخص بالغ وعاقل وآزاد بوده ، وسفيه ومفلس نباشد . ( مسأله 2182 ) : شخص نا بالغ از معامله كردن نسبت به دارائى خود بي اذن