العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )
383
تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )
گويند با مطالبه طلبكار نماز خواندن صحيح نيست مگر در تنگى وقت و اگر طلبكار مفقود شود مقروض را واجب است نيت ادا داشته باشد و اگر احتمال فراموشى دهد بنويسد و نيز وصيت نمايد كه از تركه او بدهند و اگر مدتى بر آن بگذرد كه عادة مردم زمان تا آن اندازه عمر نمىكنند به وارثان او دهد و اگر وارث نباشد صدقه دهد يا آن را مانند مال امام ( ع ) حفظ كند چون يقين ندارد او مرده است و اگر يقين دارد مرده وارث ندارد قطعا مال امام است تقسيم دين صحيح نيست مثلا دو بازرگان با هم شريكند و مديون بسيار دارند بعضى را يكى قبول كند و بعضى را ديگرى صحيح نيست بلكه بايد هر چه وصول شد هر دو با هم قسمت كنند و هر چه سوخت شد زيان بر هر دو باشد فروش دين به نقد جائز است به شرط آن كه ربا نباشد و فروش دين بدين جائز نيست و بقول ابن ادريس فروش دين به نقد فقط به خود مديون جائز است نه به غير او . و مقصود از دين در اين مسأله آن است كه مدت داشته باشد و دينى كه مدتش بسر آمده نقد بشمار مىآمد و هر گاه دين مدت دار به سبب همين بيع پيدا شود و پيش از آن ثابت نبوده باز دين است مثلا كسى گندمى بفروشد به پول كه پس از مدتى معين گندم را بدهد و پول را بگيرد جائز نيست