العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )

356

تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )

را بردارند مانند ساير اموال بايد يك سال صبر و تعريف كنند و پس از آن تملك آن جائز است و خرج آن را از سلطان يعنى بيت المال دولت اگر ممكن باشد و اگر نه خود يابنده بدهد به قصد گرفتن از مالك يا از شير آن تقاص كنند و اگر يك سال نيت حفظ آن كند براى مالك ضامن تلف حيوان نيست اما اگر نيت تملك كند ضامن است . و به نظر مىرسد بهترين كارى كه يابنده را براى الذمه سازد و از انفاق و پرستارى يك سال هم آسوده گرداند آن است كه تسليم حاكم شرع كند اما نگاهداشتن يك سال و انفاق حرج و مشقت است و در روايات اشاره بدان نديده‌ايم . كسانى كه گرفتن لقطه حيوان را در غير خطر بهر حال حرام مىدانند حتى به قصد رد به مالك گويند بر يابنده واجب است انفاق كردن مجانى و تعريف كردن بلكه بعضى گويند اگر به حاكم شرع هم تسليم كند تعريف ساقط نيست و اين حكم سخت بعيد است اما حاكم شرع كه مبسوط اليد نباشد و تصرف در بيت المال نتواند و انفاق و تعريف مال گم شده بر وى سهل نباشد قبول ضاله نخواهد كرد . مال گم شده غير حيوان كه لقطه گويند بمعنى خاص نيز برداشتن مكروه است و اگر قيمت آن از يك درم كمتر باشد ( 12 نخود و نيم نقره ) يابنده مىتواند قصد مالكيت كند و اگر بيشتر باشد بايد يك سال تعريف كند يعنى در جستجوى صاحب آن باشد اگر