العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )
771
تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )
قسم نيز ثابت مىشود . سوم قسامه - جائى كه قرائن و امارات دلالت كند بر اين كه كسى قاتل است و او اقرار نكند و دو شاهد عادل كه هنگام قتل حاضر باشند و شهادت دهند نيز موجود نباشد اما سابقه دشمنى و تهديد و آلت قتل در دست قاتل و خون آلوده بودن جامه و امثال آن موجود باشد كه در عصر ما بدان اعتماد مىكنند و موافق آن حكم قتل مىدهند اما در شرع دليل قتل نيست بلكه لوث ناميده مىشود و البته مدعى يعنى ولى مقتول از آن قرائن يقين مىكند قاتل كيست اما براى قاضى اجتماع همه آن قرائن ممكن نيست و ظن قوى حاصل مىشود براى وى و در قسامه مقرر است كه مدعى و آن عده اولياى مقتول كه قاتل را مىشناسند پنجاه بار قسم ياد كنند كه قاتل همو است خواه يكى پنجاه بار قسم ياد كند يا چند تن از خويشان و كسان او با او يار شوند و بهر حال پنجاه سوگند فراهم شود و پس از اين سوگندان مىتوان به آن قرائن و علائم كه موجب لوث است اعتماد كرد و حكم قصاص داد و اگر مدعيان از پنجاه قسم سرباز زدند و امتناع كردند متهم كه منكر است و كسان او پنجاه بار سوگند ياد كنند