العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )

669

تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )

كلام مسالك معلوم مىشود كه محروميت زن را منجز و الزامى دانسته است كه وارثان بدهكار اويند بىآن كه او را حقى در تركه باشد مانند ساير شركاء و به نظر ما حال او بدتر از غرما نيست بلكه شريك است با صاحب حق فعلا تا وارثان بهاى ملك او را بدهند مانند صاحب حق شفعه و الله العالم . اين قول مشهور نزد اعاظم فقهاى ماست كه زن بچه دار از همه اموال شوهر ارث مىبرد و از زمين و غير منقول محروم نيست و در كتاب عمر بن اذينه كه از اصحاب حضرت امام صادق عليه السلام بود و كتابى در ارث نوشته اين حكم صريح آمده است و هم ابن اذينه به ضبط و دقت مشهور است و هم كتاب ارثش در عصر ائمه در دست علما معروف و معلوم بود و از هيچ كس ردى صريح بر آن وارد نشده و ميان متأخرين نيز مشهور است و محروميت زن مخالف ظاهر قرآن است و بعضى بر خلاف اين گفتند . ظاهر كلام فقها آن است كه قيمت اسباب و آلات بنا و درخت و امثال آن را بايد بزن داد نه قيمت اصل زمين را چون در روايات آجر و چوب و درب و باصطلاح زمان ما هوايى بنا را نام برده است نه زمين را و ما گوييم البته مقصود در روايات ذكر چند مثال است تا چيزهاى ديگر را بدان قياس كنند و گر نه آهن و ميخ و پنجره و شيشه را هم نام نبردند و بقول منطقيين اثبات شىء نفى ما عدا نمىكند و به نظر مىرسد از قيمت اصل زمين نيز محروم نباشد چنان كه سيد مرتضى ره فرموده چون مطابق قرآن زن از همه چيز ارث مىبرد و اولويت وارثان نسبت به عين مال است مانند طلبكار كه نمىتواند وارثان را مجبور