العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )
607
تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )
مكاتب يا كنيز مكاتب كه پس از كتابت دارا شدهاند حكم مكاتب دارند و به آزادى پدر يا مادر آزاد مىشوند مگر اين كه خود آزاد باشند به علت آن كه يكى از والدين آزاد است . كتاب ايمان - احكام قسم خوردن و توابع آن در آن چند فصل است : فصل اول - سوگند . سوگند گاه براى تأكيد معنى خبر است از گذشته و آينده يا حال و آن را به قسم موكد مىكند تا شنونده باور كند چنان كه گويد به خدا قسم من بدهكار نبودم يا نيستم يا زيد از سفر نخواهد آمد . و اين گونه قسم نسبت به گذشته و حال در مرافعات و محاكمات به كار مىرود و اگر دروغ باشد يمين غموس است كه آن را از گناهان كبيره شمردهاند . و گاه تاكيد سؤال است مثلا ترا به خدا قسم مىدهم جواب مرا بده يا چيزى به من ببخش و آن را مناشده گويند . بر مسئول واجب نيست اجابت كند . و گاه تعهد و التزام است كه انسان در آينده عملى انجام دهد يا ترك كند . مانند نذر و عهد و در اين كتاب از اين نوع بحث