العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )
573
تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )
ديگر حيض نخواهد ديد و علامه در بعض كتب خود اين سن را حد يائسگى شمرده است چون ميان پنجاه و شصت سال در بعض طوايف و قبايل بشرى ممكن است زنان قاعده شوند و در روايات آمده است كه زنان قريش چنين بودند و اهل تجارب قبايل نبطى را نيز بدين صفت يافتند اما منحصر به اينان نيست و هر قبيله كه به تجربه معلوم گردد پس از پنجاه نيز حيض مىبيند سن ياس آنها از شصت سال است و در كتب طب عصر ما آمده است كه نزديك هشت يك زنان جهان در نواحى استواء و آفريقا و قبائل آنها پس از پنجاه يائسه مىشوند و نصف زنان پس از چهل و پنج سال و گروهى پيش از آن نيز حيض نمىبينند و بعضى اهل حديث گفتهاند زنان غير قرشى تا پنجاه سال مرتب حيض مىبينند و به محض آن كه سال پنجاه و يكم شود بغتة حيض قطع مىشود حتى طوايف نبطى چون در روايات نام غير قريش نيامده و تجارب اهل تجربه و فتاوى فقها را به چيزى نگرفتند و روايات مختلف است بعضى سن ياس را شصت و بعضى پنجاه معين كردهاند يكى حمل بر نادر مىشود و ديگرى بر غالب . اگر زن نزديك به سن يائسگى نرسيده و حيض هم نمىبيند شايد حالى غير طبيعى است و علتى دارد يا آبستنى يا شير دادن يا مرضى در رحم دارد و شايد نيز يائسه شده چون سن معين حد حقيقى نيست بهر حال چون سه ماه پى در پى بر او بگذرد و پاك باشد عده او بسر آيد بلكه زنى كه مدت طهرش بيش از سه ماه باشد مثلا سالى يك بار حيض مىبيند به گذشتن سه ماه عده اش بسر مىآيد چنان كه