العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )

429

تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )

مقصود گوينده از عبارت او ، بايد قرائن را نيز ملاحظه كرد و اگر گويى چون ما قرينه مجاز نيابيم لفظ را حمل بر حقيقت بايد كرد گوييم اگر احتمال داده شد گوينده بر قرينه اعتماد كرده است و ما مطلع بر آن قرينه نشديم يا او غفلت از قرينه كرده ظاهر كلام او را حجت نتوان قرارداد چون ظاهر كلام به سيره و عادت حجت است و در اين موارد سيره ثابت نيست و علامه رحمه الله ميان اقرار در محاكم و حضور قاضى با اقرار عادى فرق گذاشته در بعضى مسائل و علتش همان احتمال قرينه است شرط است مقر مكلف باشد به بلوغ و عقل و آزاد باشد . اقرار بنده براى پس از آزادى مؤثر است و آن وقت از او مطالبه بايد كرد كسى كه اقرار به طلبكارى او مىكنند بايد اهليت مالك شدن آن را داشته باشد و اگر اقرار براى بنده بكند اقرار براى مولاى او است . اگر زنى اقرار كند كه به عقد كافرى در آمده صحيح نيست اگر اقرار به مبهم كند مثلا بگويد بر عهده من مالى هست بايد تفسير كند و اگر تفسير به مقدارى اندك كرد كه قابل ملكيت باشد از او پذيرفته مىشود و اگر از تفسير امتناع كند حبسش مىكنند و شكنجه ديگر در شريعت اسلام جائز نيست و حبس نيز براى تفسير اقرار مبهم است نه براى وادار كردن به اقرار حتى اگر