محمد بن جرير الطبري ( مترجم : پاينده )

2145

تاريخ الطبرى ( فارسي )

بگفتهء واقدى در همين سال يعنى سال سى و يكم ارمينيه به دست حبيب بن مسلمه قهرى گشوده شد . در همين سال يزدگرد پادشاه پارسيان كشته شد . سخن از سبب قتل يزدگرد در بارهء سبب قتل وى و اينكه چگونه بود اختلاف كرده‌اند . ابن اسحاق گويد : يزدگرد با گروهى اندك از كرمان به مرو گريخت و از مرزبان آنجا مالى خواست كه ندادند و بر جان خود بيمناك شدند و كس پيش تركان فرستادند و بر ضد وى كمك خواستند كه بيامدند و شبانگاه بر او تاختند و كسانش را بكشتند و يزدگرد بگريخت و بر كنار شط مرغاب به خانهء مردى رسيد كه سنگ آسيا دندانه مىكرد و شبانگاه به آنجا پناه برد كه چون بخفت او را بكشت . هذلى گويد : يزدگرد فرارى از كرمان به مرو رسيد و از مرزبان و مردم آنجا مالى خواست كه ندادند و از او بيمناك شدند و شبانگاه بر او تاختند . از تركان بر ضد او كمك نخواسته بودند ، يارانش را بكشتند و يزدگرد پياده فرار كرد ، كمربند و شمشير و تاج خود را همراه داشت و بر لب شط مرغاب به خانهء دندانه گرى رفت و چون غافل شد دندانه گر او را بكشت و اثاثش را برگرفت و پيكرش را در مرغاب افكند . گويد : صبحگاهان مردم مرو بدنبال رد او بيامدند و نزديك خانهء دندانه گر رد را گم كردند و او را بگرفتند و مقر شد كه شاه را كشته و اثاث او را آورد . پس دندانه گر و كسان او را بكشتند و اثاث او و اثاث يزدگرد را برگرفتند و پيكر شاه را از مرغاب درآوردند و در تابوت چوبين نهادند . گويد : بگفتهء بعضىها وى را به استخر بردند و در آغاز سال سى و يكم آنجا به