محمد بن جرير الطبري ( مترجم : پاينده )
785
تاريخ الطبرى ( فارسي )
فرخزاد مدتى كوتاه پادشاهى كرد . آنگاه كسان به خلاف او برخاستند و از فرمان بدر رفتند و به قولى او را بكشتند . مدت پادشاهى وى شش ماه بود . بعضيها گفتهاند كه اصطخر يزدگرد پسر شهريار خسرو را كه هنگام برادر كشى شيرويه بدانجا پناه برده بود بيافتند و چون خبردار شدند كه مردم مداين به خلاف فرخزاد خسروا رفتهاند ، يزدگرد را به آتشكده اردشير بردند و تاج نهادند و به پادشاهى برداشتند و او نوجوان بود . آنگاه وى را به مداين آوردند و فرخزاد خسروا را از آن پس كه يك سال پادشاهى كرده بود به حيله كشتند و كار پادشاهى بر يزدگرد راست آمد ولى پادشاهى وى به قياس پدرانش خوابى و خيالى بود و تدبير ملك با بزرگان پارسى بود كه يزدگرد نوجوان بود و هوشيارتر و داناتر از همه وزيران وى زاذى بود . و كار مملكت پارسيان سستى گرفت و دشمنان از هر طرف سر برداشتند و دست اندازى كردند و ويرانى آوردند و از پس دو سال از پادشاهى يزدگرد و به قولى از پس چهار سال ، عربان به قلمرو وى هجوم آوردند و مدت زندگانى او تا وقتى كشته شد بيست و هشت سال بود و ان شاء الله باقيمانده اخبار يزدگرد و فرزندان وى را ضمن سخن از فتوح مسلمانان بگوييم . به گفته يهودان از هبوط آدم به زمين تا به وقت هجرت پيمبر صلى الله عليه و سلم چهار هزار سال و ششصد سال و چهل و دو سال و چند ماه بود و به پندار آنها اين به تورات هست . به گفته نصارى اين مدت پنج هزار سال و نهصد سال و نود و دو سال و چند ماه بود و پندارند كه در تورات يونانى چنين آمده است . ولى به گفته مجوسان پارسى اين مدت چهار هزار سال و صد سال و هشتاد و دو سال و ده ماه و نوزده روز بود و مدت پس از هجرت را تا به وقت كشته شدن يزدگرد كه سى سال و دو ماه و پانزده روز بود بر آن افزودهاند و اين حساب و آغاز تاريخ از