در اين اشارت كه مهدى بود كه نخستين بار ديوان زمام نهاد ، جهشيارى نكته اى شماتت آميز دارد : ( الوزراء و الكتّاب ، ص 205 ) . « . . . به نظر من كسى كه گفته است مهدى نخستين شخصى بود كه ديوان مالى را تأسيس كرد ، منظورش اين بوده است كه او بحران مالى را توليد نمود » . ص 1158 ، س 9 - 8 : تباهى كار يعقوب در ديگر منبعها نيز آمده است و همگان از دلبستگى يعقوب به مردى علوى ، كه بر خلاف سفارش مهدى ، آزادش ساخت سخن گفته اند . ر . ك : الوزراء و الكتّاب جهشيارى ، صص 208 به بعد ، مجمل التواريخ و القصص ، ص 336 . نقل ماجرا در تجارب السلف ( صص 29 - 127 ) از زبان خود يعقوب بن داود آمده است و شيرين است . ص 1159 : جهشيارى نيز از پايگاه بلند ابو عبيد الله در نزد مهدى ، و زشتگوييهاى ربيع حاجب از او ، و نيز كشتن فرزند ابو عبيد الله به دستورى مهدى به اتهام زنديقى گفتگو مىكند . ( الوزراء و الكتّاب ، صص 200 - 197 ) . ص 1163 ، س 12 : « مر مهدى را قهرمانى بود . . . » . « القهرمان : كارفرماى ، القهارمه ، جمع » ( البلغه ، ص 63 ) . « القهرمان : كارفرماى » . ( المرقاة ، ص 27 ) . « القهرمان : كارفرماى » ( دستور الاخوان ، ج 1 ، ص 509 ) . ص 1168 ، س 25 : « اخبار مقنّع - هاشم كازكى مروزى بلخى معروف به مقنّع در سال 152 يا 158 هجرى بر ضد خليفهء عباسى قيام كرد و جنبشى دينى به وجود آورد ، و سالها در ما وراء النهر با همكارى پيروانش كه به سپيد جامگان يا مبيّضه معروف بودند با عاملان و قائدان خليفه جنگيد تا در سال 166 هجرى كارش تباه شد و روزگارش به پايان رسيد . اخبار او پس از وى به زبان فارسى درى نوشته شد ، و اگر چه معلوم نيست كه اين امر در چه سالى انجام يافته ، لكن محقق است كه ابو ريحان بيرونى پيش از تأليف آثار الباقيه عن القرون الخاليه ( كه ظاهرا در سال 391 به نوشتن آن مشغول بوده ) آن كتاب را به عربى ترجمه كرده بود ، چنان كه در اثر مذكور پس از شرح ظهور مقنّع گويد : « و من اخبار او را از فارسى به عربى گردانيده و آن را در كتاب خود در اخبار سپيد جامگان و قرمطيان با استقصاء آورده ام » و