محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )
1574
تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )
« . . . و آن گروه كه به موصل انداز اهواز ، و هواخواهان تواند ، بنزديك تو آيند ، و به دست تو اندر جبال ( ؟ ) باشد . . . » . در ص 919 متن ما ، به سطر 24 ، عبارتى است كه چون آن را با متن تاريخ طبرى سنجيدم ، وجه درست ، به گمانم ، يافته شد . در اين دو جا ، واژهء « جبال » تصحيف « مرجئان » است . خاصه در عبارت ص 919 : « و مردى بود او را بو رؤبه گفتندى ، و مهتر جبال ( مرجئان ) بود و از هم مذهبان گروهى با او بودند . . . » . در متن تاريخ طبرى ( ج 9 ، ص 1399 ) ، چنين آمده است : « قال ابو رؤبه ، و كان رأس طائفة من المرجئه و معه اصحاب . . . » . ص 919 ، س 24 : مهتر جبال مهتر مرجئان درست است ، ر . ك : تعليقهء « ص 917 ، س 2 » . ص 921 ، س 11 : در نسخه هاى ما بنادرست ، « الفضل بن مهلَّب » آمده است كه اصلاح شد . ر . ك : تاريخ طبرى ، ج 9 ، ص 1402 . ص 922 ، س 2 : نام قحل بن عيّاش كلبى در دو متن تاريخ طبرى ( ج 9 ، ص 1405 ) و الكامل ( ج 5 ، ص 83 ) ، با نسخه بدل « فحل » آمده است . ص 924 ، س 21 : در متن ما سخن از « پسر صول ملك دهستان . . . » است . نمىدانم اين دگرگونى از تصحيف واژهء « قهستان » است يا نه . در متن تاريخ طبرى مىگويد ( ج 9 ، ص 1411 ) : « . . . و اخذ ابن صول ملك قهستان اسيرا . . . » . در الكامل نيز ( ج 5 ، ص 85 ) عبارت درست همانند تاريخ طبرى است . ص 925 ، س 18 : « پس چون مسلمه از حرب يزيد بپرداخت ، يزيد بن عبد الملك او را ولايت بصره و كوفه و خراسان داد . . . » . در متن ما ، از دو بخش كه در متن تاريخ طبرى آمده است ، و نيز در دو نسخهء ص و صب ، خبرى نيست ، ناگزير آن دو بخش را ، پس از سنجش دو نسخهء ص و صب در زير مىآورم كه نقصى در تداوم تاريخ روى ندهد :