محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )
1180
تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )
خبر وفات الهادى بن المهدى پس چون سال صد و هفتاد اندر آمد به ماه ربيع الأول هادى بيمار شد و سه روز بيمار بود . و به حدّ موصل اندر شهرى است مر آن شهر را حديثه خوانند از شهر موصل به ديهى نام وى عيسىآباد ، و سحرگاه بمرد . و ميان او و ميان مادرش خيزران به دل مهدى اندر سخت گرامى بود . و هادى و رشيد را هر دو از وى آزار بود . خيزران از مهدى هيچ نخواسته بود از حاجات كه نه همه روا كردى . و هر روز بامداد هر چه سرهنگ بود و دبير بود و وزير و سپاه بود ، نخست بر خيزران سلام كردندى . و مرتبه بر در خيزران بيشتر بودى كه بر در هادى ، و حاجتها را پيش او شدندى . پس چون هادى بنشست خيزران همچنان همى كرد . هادى را دل از آن كار وى تنگ شد و نيز حاجتهاى او روا نكرد ، و مردم بر در خيزران كمتر شدند . و كنيزكى بود مر خيزران را خالصه نام ، چون سپاه به در خيزران آمدى به سلام ، خالصه بيرون آمدى و جواب باز آوردى ، و اگر حاجتى بودى ، قصّه مر خالصه را دادندى تا خيزران را بدادى . پس هادى حاجت كمتر روا كردى تا از در خيزران انبوهى كمتر شد . و خيزران از بهر حاجتى دو بار خالصه را بفرستادى . و رسول