محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )

مقدمه 5

تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )

حنبليان چون گفتار او شنيدند بر او تاختند و دواتهاى خود را كه بيش از هزار بود به سوى او پرتاب كردند . طبرى از ميان آن گروه آشفتهء متعصب برخاست و به خانه رفت . مخالفان دور خانه اش را فرا گرفتند و از گوشه و كنار به سنگباران پرداختند ، چندانكه توده اى انبوه از سنگ بر در خانه اش انباشته شد . نازوك ، صاحب شرطهء بغداد ، با گروهى از لشكريان مردم را از گرد خانهء او دور كردند و خود يك روز و شب در حفاظت ابن جرير به پاسدارى پرداختند . ابو جعفر محمد بن جرير طبرى پس از سفرهاى بسيار كه در طلب دانش كرد ، و از دانشمندان و فقيهان و مفسران و محدثان و قاريان و اديبان بهره ها گرفت ، و در بغداد خانه اى بساخت و اوقات خود را به عبادت و مطالعه و تأليف و تصنيف منحصر داشت . طبرى در نزد مردم و خليفگان و اميران مرتبتى و الا داشت و به احترام و عزت بسيار مىزيست . و گوياى اين پايگاه بلند ، عبارت صاحب تاريخ طبرستان است : محمّد بن جرير الطَّبرى ، مؤلف كتاب الذيل و المذيل ، و كتاب تفسير القرآن و معانيه ، و كتاب التاريخ ، و مذهب و طريقت او معتقد خلايق و اتّفاق علما كه مثل او در هيچ طايفه نبود ، و مسطور است در كتب كه بر در سراى او به بغداد چهار صد استر برشمردندى از آن ابناء خلفا و ملوك و وزراء ، و از اين جمله سى استر هر يك با خادم حبشى بودندى كه به اقتباس علوم پيش او شدندى . - تاريخ طبرستان ، مصحح شادروان عباس اقبال ، صص 23 - 122 . سرانجام وى به روز شنبه بيست و هشتم شوال سال سيصد و ده هجرى ، برابر با 17 فوريهء 923 ميلادى ، به سن هشتاد و شش سالگى ، درگذشت . خطيب بغدادى مىنويسد : « در تشييع جنازهء او انبوهى از خلق كه شمار آنان را جز خدا كسى نمىدانست ، حضور يافتند ، و چندين ماه شب و روز بر آرامگاهش نماز مىگزاردند . گروه بسيارى از ارباب ادب و ديانت اشعارى در رثاى او سرودند . » ابو جعفر محمد بن جرير طبرى در دانشهاى رايج زمانهء خود تبحر فراوان داشت و از سرآمدان به شمار مىآمد . عبد العزيز طبرى دربارهء او مىگويد : او همانند قارى قرآنى بود كه چيزى جز قرآن نداند ، و چون محدثى بود كه جز حديث چيزى نشنيده باشد ، و مثل فقيهى كه بجز فقه چيزى نداند ، و شبيه يك نحوى كه معرفت به چيزى جز نحو نداشته باشد ، و همانند محاسبى كه جز حساب چيزى درك نكند .