مؤلف مجهول
26
تاريخ سيستان
كردهاند خراسان و ايران [ 1 ] و نيمروز و باختر ، هر چه حدّ شمالست باختر گويند و هر چه حدّ جنوبست نيمروز گويند ، و ميانه اندر به دو قسمت شود هر چه حدّ مشرقست خراسان گويند و هر چه حدّ مغربست ايران شهر . و باللَّه العصمة و التّوفيق . عمل سيستان پس از اسلام و كورتهاء [ 2 ] آن بر صلح قديم الف الف درهم ، سجستان و بست و رخد و كابل و زابلستان و نوزاد و زمين داور و اسفزار [ 3 ] و خجستان . عمل خراسان تا غايت حدّ اسلام بروزگار عبد الله بن طاهر اندر احدى عشر و مائتين ، ثمانية و ثلثون الف الف درهم . كورتهاء آن طبسين [ 4 ] . قهستان . هراة . طالقان . گوزكانان . خفشان [ 5 ] . بادغيس . بوشنج .
--> [ 1 ] در كتب پهلوى نام مغرب ( خوروران ) است كه خاوران و خاور شده است و خاور بمعنى مشرق غلط است . و نيز ايران به اين معنى هيچ ديده نشده و گويا در اصل هم خاوران يا خابران بوده است [ 2 ] كورة و كوره معرب خوره است و كور بضم كاف و فتح واو جمع آنست ، و مملكت فارس را قبل از اسلام به پنج خوره قسمت كرده بودند : 1 - خورهء اردشير 2 - خورهء استخر 3 - خورهء داراب 4 - خورهء شاپور 5 - خورهء قباد . و خوره به زبان پهلوى بمعنى شكوه و بهاء و جلالت است و فر و فره از همان اصل است و بر سكهء ساسانيان ( خوره اپزوذ ) نقش بوده است و ياقوت نيز اردشير خوره را بهاء اردشير معنى كرده است . [ 3 ] متن : اسفرار - اسفزار بفتح اول و سكون سين و كسر و ضم فاء . مدينة فى نواحى سجستان فى جهة هراة ( ياقوت - حرف همزه ) . [ 4 ] در نسخه اصل همه جا بعد از نام هر كورهء صغرى قرمز گذاشته شده است . [ 5 ] كذا - و بعد خاء ف يا مركزيست بدون نقطه و محتمل است ( خيشان ) باشد - خيشان بفتح اول موضع بسمرقند . ( ياقوت ) يا خفوشان باشد كه خوچان و خوجان و قوچان و خبوشان نوشته مىشود و آن را استوا هم نوشتهاند در شمال طوس واقع است . و ( غرشستان ) هم جليش در اين صورت خالى است ؟