مؤلف مجهول

74

تاريخ سيستان

و ميسان [ 1 ] بگشاد ، باز فرمان داد تا كوفه و بصره بكردند ، و خود بنفس خويش بشام رفت و باز باز آمد و ابو عبيدة بن الجراح را فرمود تا عمرو بن العاص را بقنّسرين [ 2 ] فرستاد تا آن بگشاد ، و فرمان داد عمر عمرو را تا رهّاء [ 3 ] و سميساط [ 4 ] بگشاد ، باز خالد بن الوليد را فرستاد تا حمص [ 5 ] بگشاد ، باز با موسى اشعرى جندىشاپور [ 6 ] و سوس [ 7 ] و

--> [ 1 ] ميسان بفتح اول و سكون ثانى و سين بىنقطه و نون آخر نام ولايتى بوده است بزرگ داراى نخلستان و ديه هاى بسيار بين بصره و واسط كه قصبهء آن ميسان نام داشته است . ( معجم ) [ 2 ] اصل : قيسرى - قنسرين بكسر اول و فتح و تشديد ثانى ( بعضى حرف ثانى را مكسور خوانده‌اند ) . . . و آن ولايتى است در شام كه شهر حلب از توابع آنست بين شهر قنسرين و حلب يك منزل راه است ( معجم ) ولى فتح آنجا را بدست ابو عبيده مينويسند نه عمرو عاص - قنسرين بقولى در سنه 351 و بقولى سنه 355 هجرى در نتيجهء هجوم روميان خراب شد و سپس عمران نيافت . [ 3 ] رهّاء بضم اول و تشديد هاء شهريست در جزيره ( بين النهرين ) بين موصل و شام ( معجم ) . [ 4 ] سميساط بضم اول و فتح ثانى شهريست در ساحل غربى فرات و در طرف بلاد روم ( معجم ) . [ 5 ] حمص - بكسر اول و سكون ثانى و صاد بى نقطه شهر بزرگ و قديمى و داراى بارو است بين دمشق و حلب ( معجم ) . [ 6 ] در اصل متن چنين بوده مصححى آن را تراشيده « چندى نشابور » كرده ولى متن به خوبى پيداست و آن صحيح است . . ياقوت حموى گويد : جنديسابور بضم اول و سكون ثانى و فتح دال و ياء ساكن و سين بىنقطه و الف و باء و واو و راء - شهريست بخوزستان ، شاپور پسر اردشير آن را بنا نموده و بوى منسوب شده است و اسيران روم و گروهى از لشكر او در آن ساكن بوده‌اند . . . حمزهء اصفهانى گويد : جنديسابور تعريب ( به از انديوشافور ) است كه معناى آن بهتر از انطاكيه باشد و در معجم البلدان از قول ابن فقيه نيز شرحى ديگر نقل مىكند ولى بعقيدهء مطلعين تعريف حمزة ابن الحسن اصفهانى صحيح است و جنديشاپور معرب ( ويه اژ انتيوشاهى پوهرى ) مىباشد يعنى ( شهر شاپور بهتر از انطاكيه ) - و ساير پادشاهان ساسانى هم نظير اين اسم را بر شهرهايى كه در بين النهرين و غيره بنا كرده‌اند نهاده‌اند - ياقوت حموى صاحب معجم البلدان متوفى ( 575 - 626 ) مينويسد كه من بارها از جنديشاپور گذشتم و در آن اثرى از آبادانى نبود الخ . . . [ 7 ] اصل : طوس و اصل متن « سوس » بوده و آن را جاهلى تراشيده طوس كرده است وسوس صحيح است كه شوش باشد .