است كه خسران عالم انسان را فراگير است و تنها كسانى را فرا نمىگيرد كه از حق پيروى نموده ، و در برابر آن صبر كنند ، و اين اقليت عبارتند از كسانى كه به خدا و روز جزا ايمان آورده و عمل صالح كنند . ولى بعضى « 1 » گفته‌اند : مراد از عصر ، وقت عصر ، يعنى آخر روز است ، چون اين وقت دلالت دارد بر تدبير ربوبى كه روز را مىبرد و شب را مىآورد ، و قدرت و سلطنت را از سلطان روز يعنى خورشيد سلب مىكند . بعضى « 2 » ديگر گفته‌اند : مراد نماز عصر است ، كه نماز وسطى است كه از همه نمازهاى يوميه فضيلت بيشترى دارد . بعضى « 3 » ديگر گفته‌اند : مراد شب و روز است ، كه اصطلاحا به آنها عصران گفته مىشود . بعضى « 4 » ديگر گفته‌اند : منظور از عصر دهر است ، كه در آن عجائبى وجود دارد ، كه بر قدرت ربوبى دلالت دارد . و بعضى ديگر وجوهى ديگر ذكر كرده‌اند . و در بعضى « 5 » از روايات آمده كه منظور ، عصر ظهور مهدى ( ع ) است كه در آن عصر حق بر باطل به طور كامل غلبه كند . * ( « إِنَّ الإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ » ) * مراد از كلمه « انسان » جنس انسان است ، و كلمه « خسر » و « خسران » و « خسار » « خسارة » همه به معناى نقص در سرمايه است . راغب مىگويد : اين كلمه هم در مورد انسان استعمال مىشود ، و گفته مىشود : فلانى خسران كرد ، و هم در مورد عمل انسان به كار مىرود و مىگويند : تجارت فلانى خسران كرد « 6 » . و اگر در آيه مورد بحث كلمه « خسر » بدون الف و لام آمده به منظور بزرگداشت آن بوده ، و خواسته است بفهماند انسان در خسرانى عظيم است ، احتمال هم دارد به منظور تنويع باشد ، و بفهماند آدمى در نوعى مخصوص از خسران قرار دارد ، غير خسران مالى و آبرويى ، بلكه خسران در ذات كه خداى تعالى در باره اش فرموده :

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 536 . ( 2 و 3 و 4 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 536 . ( 5 ) تفسير نور الثقلين ، ج 5 ، ص 666 . ( 6 ) مفردات راغب ، ماده « خسر » .