دو عبادت از اركان اسلامند ، يكى توجه عبودى خاصى است به درگاه خداى تعالى ، و ديگرى انفاق مال است در راه رضاى او . * ( « وَذلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ » ) * - يعنى اين است دين كتب قيمه - مفسرين چنين معنا كرده‌اند . و مراد از * ( « كُتُبٌ قَيِّمَةٌ » ) * اگر همه كتابهاى آسمانى يعنى كتاب نوح و پايينتر از او از ساير انبيا ( ع ) باشد ، معناى جمله اين مىشود كه : اين دعوت محمدى كه بشر به پذيرفتن آن مامور شده ، دينى است كه در همه كتابهاى قيم آسمانى مكلف بدان بودند ، و دين نوظهورى نيست ، چون دين خدا همواره يكى بوده ، پس بناچار بايد به آن بگروند ، براى اينكه قيم است . و اگر مراد از كتب قيمه ، معارفى است كه رسول خدا ( ص ) از صحف مطهره براى آنان خوانده ، معناى آيه چنين مىشود كه : مردم در دعوت اسلامى مامور نشده‌اند مگر به احكام و قضاهايى قيم ، احكام و قضايايى كه مصالح جامعه انسانى را تامين مىكند ، پس با در نظر گرفتن اين معنا بر مردم واجب است به اين دعوت ايمان آورده ، و به اين دين متدين شوند . پس آيه شريفه به هر حال اشاره دارد به اينكه دين توحيد ( كه قرآن كريم متضمن آن است ، قرآنى كه مصدق كتب آسمانى قبل از خويش و به حكم آيه 48 از سوره مائده مهيمن و ما فوق آنها است ) ، با دستوراتى كه به مجتمع بشرى مىدهد قائم به امر آنان و حافظ مصالح حياتشان است ، هم چنان كه آيه زير اين معنا را با وافىترين بيان خاطرنشان ساخته ، مىفرمايد : « فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّه الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّه ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ » « 1 » . و با اين آيه بيان عموميت رسالت رسول خدا ( ص ) و شمول و فراگيرى دعوت اسلامى عموم بشر را ، تكميل مىشود ، پس اينكه فرمود : * ( « لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ وَالْمُشْرِكِينَ . . . » ) * ، اشاره مىكند به اينكه از نظر سنت هدايت الهى ، بر خداى تعالى است كه همه عالم را هدايت نموده ، لازم است حجتش را بر هر كسى كه كافر شده و دعوت او را نپذيرفته تمام كند ، چه كافر از اهل كتاب و چه از مشركين ، گو اينكه در روز نزول آيه كفار از اهل كتاب و از مشركين بعضى از كفار بودند نه همه آنان ولى اين معنا را

--> ( 1 ) روى دل خود به سوى دين كن ( در حالى كه از تمايل به افراط و تفريط پرهيز كرده ، و متمايل به راه وسط باشى ) كه فطرت خدا همين است ، فطرتى كه خدا مردم را بر آن فطرت خلق كرده ، و در خلقت خدا تبديلى نيست اين است دين قيم . سوره روم ، آيه 30 .