قريب به اين معنا گفتار بعضى « 1 » از مفسرين است كه گفته‌اند : مراد از ضلالت ، از دست دادن علم است ، هم چنان كه در آيه « أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَكِّرَ إِحْداهُمَا الأُخْرى » « 2 » ، ضلالت به اين معنا آمده ، و مؤيدش آيه زير است كه مىفرمايد : « وَإِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِه لَمِنَ الْغافِلِينَ » « 3 » . بعضى « 4 » ديگر گفته‌اند : معنايش اين است كه خدا تو را در بين مردم گمشده يافت ، مردم تو را نمىشناختند ، و قدرت را نمىدانستند ، و او مردم را به سوى تو و اينكه چه كسى هستى دلالت و هدايت كرد . بعضى « 5 » ديگر گفته‌اند : اين آيه به گم شدن رسول خدا ( ص ) در راه هوازن و مكه اشاره دارد ، آن زمان كه رسول خدا ( ص ) در دامن حليمه سعديه دختر ابى ذؤيب بود ، و حليمه به طورى كه در روايت آمده مىخواست وى را به جدش عبد المطلب برساند ، در بين راه متوجه شد كه محمد ( ص ) نيست . بعضى « 6 » ديگر گفته‌اند : اشاره است به آن واقعه اى كه در كودكى آن جناب رخ داد ، و در دره هاى مكه گم شد . و بعضى « 7 » آيه را اشاره به داستان گم شدنش در راه شام دانسته‌اند كه با عمويش ابو طالب در كاروان ميسره غلام خديجه به شام مىرفت ، و در بين راه ناپديد شد . و بعضى « 8 » ديگر وجوه ديگرى ذكر كرده‌اند كه ضعفش براى هر خواننده اى روشن است . * ( « وَوَجَدَكَ عائِلًا فَأَغْنى » ) * كلمه « عائل » به معناى تهى دستى است كه از مال دنيا چيزى ندارد ، و رسول خدا ( ص ) همين طور بود ، و خداى تعالى او را بعد از ازدواج با خديجه دختر خويلد ( عليها السلام ) بى نياز كرد ، و خديجه تمامى اموالش را با همه كثرتى كه داشت به آن جناب بخشيد .

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 505 . ( 2 ) ( شاهد را دو نفر بگيريد ) كه اگر يكى فراموش كرد ديگرى بيادش بيندازد . سوره بقره ، آيه 282 . ( 3 ) تو قبل از اين از سرگذشت يوسف از بى خبران بودى . سوره يوسف ، آيه 3 . ( 4 و 5 و 6 و 7 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 505 و 506 . ( 8 ) تفسير قرطبى ، ج 20 ، ص 96 و 97 .