و در مجمع البيان در ذيل آيه * ( « إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ » ) * آمده كه از على ( ع ) روايت شده كه فرمود : معنايش اين است كه پروردگار تو قادر است جزاى مردم نافرمان را بدهد « 1 » . مؤلف : بناى روايت بر اين است كه عبارت آيه را استعاره تمثيلى بگيرد ، و نيز در همان كتاب است كه از امام صادق ( ع ) نقل شده كه فرمود : مرصاد پلى است بر صراط كه هيچ بنده اى نمىتواند با داشتن مظلمه اى از ديگرى از آن پل بگذرد « 2 » . و از غوالى از امام صادق ( ع ) حكايت شده كه در تفسير آيه « وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْه » فرمود : يونس يقين داشت بر اينكه خدا رزقش را تنگ نمىگيرد ، و كلمه « ظن » در اين آيه به معناى يقين است ، و « قدر » به معناى تنگ گرفتن رزق است ، مگر نشنيدى كلام خدا را كه فرمود : * ( « وَأَمَّا إِذا مَا ابْتَلاه فَقَدَرَ عَلَيْه رِزْقَه » ) * ، كه در اينجا نيز معناى « قدر » تنگ گرفتن معيشت است « 3 » . و در تفسير قمى در روايت ابى الجارود از امام باقر ( ع ) آمده كه در تفسير آيه * ( « كَلَّا إِذا دُكَّتِ الأَرْضُ دَكًّا دَكًّا » ) * ، فرمود يعنى وقتى كه زمين زلزله شود « 4 » . و در الدر المنثور است كه ابن مردويه از على بن ابى طالب روايت آورده كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : آيا تفسير اين آيه را كه مىفرمايد : * ( « كَلَّا إِذا دُكَّتِ الأَرْضُ ) * . . . * ( وَجِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ » ) * را مىدانيد ؟ آن گاه فرمود : چون روز قيامت شود جهنم به وسيله هفتاد هزار زمام ، به دست هفتاد هزار ملك رانده مىشود ، و او سركشى مىكند ، و اگر خداى سبحان او را كنترل نكند آسمانها و زمين را مىسوزاند « 5 » . مؤلف : اين حديث از ابى سعيد خدرى و ابن مسعود ، و از طرق شيعه در امالى شيخ به سندش از داوود بن سليمان از حضرت رضا از آباى گرامش از على ( ع ) از رسول خدا ( ص ) نيز روايت شده « 6 » . و در كتاب عيون در « روايات وارده از حضرت رضا در باب توحيد » به سند خود از على بن فضال از پدرش ، نقل شده كه گفت : از حضرت رضا ( ع ) پرسيدم : معناى

--> ( 1 و 2 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 487 . ( 3 ) نور الثقلين ، ج 5 ، ص 573 ، به نقل از غوالى . ( 4 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 420 . ( 5 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 346 . ( 6 ) امالى شيخ طوسى ، ج 1 ، ص 346 .