كوه ها را قطع كردند و به صورت خانه در آوردند ، پس اين جمله در معناى آيه « وَتَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً » « 1 » است . * ( « وَفِرْعَوْنَ ذِي الأَوْتادِ » ) * منظور از اين فرعون ، فرعون زمان موسى ( ع ) است ، و اگر او را « ذى الاوتاد » خوانده براى اين بوده كه - بنا بر آنچه در روايات آمده - هر گاه مىخواسته كسى را شكنجه كند ، روى زمين مىخوابانده ، و با چهار ميخ چهار دست و پايش را به زمين ميخكوب مىكرده ، و چه بسا روى چوب مىخوابانده ، و او را ميخكوب مىكرده ، مؤيد اين روايات ، رفتارى است كه قرآن از فرعون نسبت به ساحرانى حكايت نموده كه به موسى ايمان آوردند كه به ايشان گفت : « وَلأُصَلِّبَنَّكُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ » « 2 » ، معلوم مىشود هر كس را مىخواستند دار بزنند دو دست و دو پايش را بر چوبه صليب ميخكوب مىكردند . * ( « الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسادَ » ) * اين دو آيه صفت نامبردگان از عاد و ثمود و فرعون است ، مىفرمايد اينها اقوام و اشخاصى بودند كه در بلاد طغيان نموده ، فساد را در آنها گسترده كردند . * ( « فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذابٍ » ) * كلمه « صب » در مورد آب ، به معناى ريختن آن است ، و اما در مورد شلاق عذاب ، كنايه است از عذاب پشت سر هم و شديد ، و نكره آوردن كلمه « عذاب » به منظور بزرگ جلوه دادن آن است ، . و معناى آيه اين است كه : پروردگارت به خاطر طغيان و گسترش دادن فساد ، عذاب شديدى بر اين طاغيان نازل كرد ، عذابى پشت سر هم و غير قابل وصف . * ( « إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ » ) * كلمه « مرصاد » به معناى آن محلى است كه در آنجا به كمين بنشينند و منتظر رسيدن شكار و يا دشمن باشند ، و بر مرصاد بودن خداى تعالى با اينكه او منزه است از نشستن در مكان ، كنايه اى است تمثيلى ، كه مىخواهد بفهماند خداى تعالى مراقب اعمال بندگانش است ، همانطور كه انسان در كمين نشسته مراقب حركات و سكنات دشمن خويش است ، و منتظر است تا او را دستگير كند و يا به قتل برساند ، و خود او هيچ خبر ندارد از اينكه دشمنش

--> ( 1 ) از كوه خانه ها مىتراشيد . سوره شعراء ، آيه 149 . ( 2 ) به طور قطع همه شما را بر چوبهاى خرما بدار مىآويزم . سوره طه ، آيه 71 .