جزا ، اين است كه روز جزا را منكريد . در آيه « * ( يا أَيُّهَا الإِنْسانُ ) * » خطاب را متوجه انسان نموده شش مرتبه ضمير كاف خطاب مفرد به آن برگردانيد ، ناگهان در آيه مورد بحث ضمير را جمع مخاطب كرد ، تا بفهماند هر كس كه در معصيت و كفر با انسان شريك باشد تنها علت كفر و نافرمانيش نداشتن ايمان به روز جزا است . * ( « وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ كِراماً كاتِبِينَ يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ » ) * اين آيه شريفه اشاره دارد به اينكه اعمال انسان غير از طريق يادآورى خود صاحب عمل ، از طريقى ديگر نيز محفوظ است ، و آن محفوظ بودن اعمال با نوشتن فرشتگان نويسنده اعمال است ، كه در طول زندگى هر انسانى موكل بر او هستند ، و بر معيار آن اعمال پاداش و كيفر مىبينند ، هم چنان كه فرمود : « وَنُخْرِجُ لَه يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاه مَنْشُوراً اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً » « 1 » . * ( « وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ » ) * - يعنى از ناحيه ما حافظانى موكل بر شما هستند ، كه اعمال شما را با نوشتن حفظ مىكنند ، اين آن معنايى است كه سياق افاده اش مىكند . * ( « كِراماً كاتِبِينَ » ) * - حافظانى كه داراى كرامت و عزتى نزد خداى تعالى هستند ، و اين توصيف يعنى توصيف ملائكه به كرامت در قرآن كريم مكرر آمده ، و بعيد نيست كه با كمك سياق بگوييم مراد اين است كه فرشتگان به حسب خلقت موجوداتى مصون از گناه و معصيت ، و مفطور بر عصمت هستند ، مؤيد اين احتمال آيه شريفه « بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ لا يَسْبِقُونَه بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِأَمْرِه يَعْمَلُونَ » « 2 » است ، كه دلالت دارد بر اينكه ملائكه اراده نمىكنند مگر آنچه را كه خدا اراده كرده باشد و انجام نمىدهند مگر آنچه را كه او دستور داده باشد ، و همچنين آيه « كِرامٍ بَرَرَةٍ » « 3 » . و مراد از كتابت در كلمه « كاتبين » نوشتن اعمال است ، به شهادت اينكه مىفرمايد : * ( « يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ » ) * و در تفسير آيه « إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ » « 4 » گفتارى در معناى

--> ( 1 ) روز قيامت برايش نامه اى بيرون مىآوريم كه آن را گشوده مىبيند ، به او گفته مىشود كتابت را بخوان كه در امروز خودت براى حسابرسى عليه خودت كافى هستى . سوره اسرى ، آيه 12 و 14 . ( 2 ) بلكه اينها بندگان شايسته او هستند كه هرگز در سخن بر او پيشى نمىگيرند و به فرمان او عمل مىكنند . سوره انبياء ، آيه 26 و 27 . ( 3 ) و الا مقام و فرمانبردار و نيكوكار . سوره عبس ، آيه 16 . ( 4 ) ما آنچه را انجام مىداديد مىنوشتيم . سوره جاثيه ، آيه 29 .