شريرها هم اطلاق شده است ، در باره ابليس مىفرمايد : « فَاخْرُجْ مِنْها فَإِنَّكَ رَجِيمٌ » « 1 » و در باره ساير شيطانها و شريرها مىفرمايد : « وَحَفِظْناها مِنْ كُلِّ شَيْطانٍ رَجِيمٍ » « 2 » . پس معناى آيه چنين مىشود : قرآن از تسويلات ابليس و لشكريان او ، و از القائات اشرار جن نيست ، كه گاهى ديده مىشود به بعضى ديوانگان القائاتى مىكنند . * ( « فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ » ) * خداى سبحان در آيات هفتگانه قبل حق مطلب را در مورد قرآن به بيانى وافى روشن ساخت بطورى كه هر شك و ترديدى را از مردمى كه در باره آن جناب داشتند بر طرف نمود و اين مهم را در چند آيه كوتاه انجام داده ، نخست فرمود : قرآن كلام خدا است ، و تكيه اش در اين ادعاء بر آيات تحدى است ، كه همه مردم قبلا از قرآن شنيده بودند ، كه اگر در آسمانى بودن آن شك داريد يك سوره مثل آن بياوريد . و سپس فرمود : نزول قرآن به رسالت فرشته اى آسمانى و جليل القدر و عظيم المنزله و امين در وحى ، يعنى جبرئيل صورت گرفته ، كه بين او و خداى عز و جل هيچ حاجز و مانعى ، و بين او و رسول خدا هيچ واسطه اى نيست ، و نه از ناحيه خودش ، و نه از ناحيه هيچ كس ديگر انگيزه اى كه نگذارد وحى را بگيرد ، و يا اگر گرفت نگذارد حفظش كند ، و يا اگر حفظش هم كرد ، نگذارد آن را به رسول خدا ( ص ) برساند ، وجود ندارد . و در مرحله سوم اين معنا را روشن كرد كه آن شخصى هم كه قرآن بر او نازل شده ، و براى شما آن را تلاوت مىكند ، همان كسى است كه سالها همنشين او بوده‌ايد ، و حال و وضع او بر شما پوشيده نيست ، كه امروز او را بهتان جنون بزنيد ، و او فرشته حامل وحى را به چشم خود ديده ، و وحى را از او گرفته و خودش هم چيزى از وحى را كتمان نكرده و نمىكند و آن را تغيير نمىدهد . و در مرحله چهارم روشن مىكند كه كلام آن جناب از مقوله تسويلات ابليس ، و لشكريان او ، و نيز از القائات بعضى از اشرار جنى نيست . و نتيجه اين بيان اين است كه قرآن كتاب هدايت است ، كتابى است كه هر كس بخواهد بر طريق حق استقامت بورزد ، بوسيله اين كتاب هدايت مىشود * ( « إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ . . . » ) * پس اينكه فرمود : * ( « فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ » ) * مقدمه و زمينه چينى است براى نتيجه گيرى از بيان سابق ، و آن نتيجه اثبات گمراهى آنان ، و خطاى نظريه شان درباره قرآن است ، كه آن را از عارضه هاى جنون ، و يا از تسويلات باطل شيطانى مىدانستند .

--> ( 1 ) از آسمانها ( و از صفوف ملائكه ) خارج شو كه تو رانده شده درگاه منى . سوره ص ، آيه 77 . ( 2 ) و آن را از هر شيطان مطرودى حفظ نموديم . سوره حجره ، آيه 17 .