السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

331

تفسير الميزان ( فارسي )

مختلف است . ليكن آيات سوره مورد بحث دلالت روشنى ندارد بر اينكه مراد از شخص مورد عتاب رسول خدا ( ص ) است ، بلكه صرفا خبرى مىدهد و انگشت روى صاحب خبر نمىگذارد ، از اين بالاتر اينكه در اين آيات شواهدى هست كه دلالت دارد بر اينكه منظور ، غير رسول خدا ( ص ) است ، چون همه مىدانيم كه صفت عبوس از صفات رسول خدا ( ص ) نبوده ، و آن جناب حتى با كفار عبوس نمىكرده ، تا چه رسد به مؤمنين رشد يافته ، از اين كه بگذريم اشكال سيد مرتضى رحمة اللَّه عليه بر اين روايات وارد است ، كه مىگويد اصولا از اخلاق رسول خدا ( ص ) نبوده ، و در طول حيات شريفش سابقه نداشته كه دل اغنياء را به دست آورد و از فقراء رو بگرداند . و با اينكه خود خداى تعالى خلق آن جناب را عظيم شمرده ، و قبل از نزول سوره مورد بحث ، در سوره « نون » كه به اتفاق روايات وارده در ترتيب نزول سوره هاى قرآن ، بعد از سوره « اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ » نازل شده فرموده : « وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ » ، چطور تصور دارد كه در اول بعثتش خلقى عظيم ( آن هم بطور مطلق ) داشته باشد ، و خداى تعالى به اين صفت او را بطور مطلق بستايد ، بعدا برگردد و بخاطر پاره اى اعمال خلقى ، او را مذمت كند ، و چنين خلق نكوهيده اى را به او نسبت دهد كه تو به اغنياء متمايل هستى ، هر چند كافر باشند ، و براى به دست آوردن دل آنان از فقراء روى مىگردانى ، هر چند كه مؤمن و رشد يافته باشند ؟ علاوه بر همه اينها مگر خداى تعالى در يكى از سوره هاى مكى يعنى در سوره شعراء به آن جناب نفرموده بود : « وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ وَاخْفِضْ جَناحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ » « 1 » ، و اتفاقا اين آيه در سياق آيه « وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ » است ، كه در اوائل دعوت نازل شده . از اين هم كه بگذريم مگر به آن جناب نفرموده بود : « لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى ما مَتَّعْنا بِه أَزْواجاً مِنْهُمْ وَلا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَناحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ » « 2 » ، پس چطور ممكن است در سوره حجر كه در اول دعوت علنى اسلام نازل شده به آن جناب دستور دهد اعتنايى به زرق و برق

--> ( 1 ) خويشاوندان نزديكت را انذار كن و بال و پر خود را براى مؤمنانى كه از تو پيروى مىكنند بگستر . سوره شعرا ، آيه 27 . ( 2 ) هرگز چشم خود را به نعمتهايى كه به گروه هايى از آنها ( كفار ) داديم ميفكن و به خاطر آنچه آنها دارند غمگين مباش و بال و پر خود را براى مؤمنين فرود آر . سوره حجر ، آيه 88 .