« ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيه » « 1 » و در اينكه مشتمل بر مطالب متناقض نيست فرموده : « وَلَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّه لَوَجَدُوا فِيه اخْتِلافاً كَثِيراً » « 2 » . * ( « بِأَيْدِي سَفَرَةٍ كِرامٍ بَرَرَةٍ » ) * اين دو جمله دو صفت بعد از صفت هستند براى صحف ، و كلمه « سفرة » جمع سفير است ، و سفير به معناى رسول است ، و كلمه « كرام » صفت آن رسولان است ، به اعتبار ذاتشان و « بررة » صفت ايشان است به اعتبار عملشان ، مىفرمايد : ذاتا افرادى بزرگوارند ، و از نظر عمل داراى احسانند . و معناى اين چند آيه اين است كه : قرآن تذكره اى است كه در صحف متعددى نوشته شده بود صحفى معظم و رفيع القدر ، و پاكيزه از هر پليدى و از هر باطل و لغو و شك و تناقض ، و به دست سفيرانى نوشته شده كه ذاتا نزد پروردگارشان بزرگوار ، و در عمل هم نيكوكارند . و از اين آيات بر مىآيد كه براى وحى ، ملائكه مخصوصى است ، كه متصدى حمل صحف آن و نيز رساندن آن به پيامبرانند ، پس مىتوان گفت اين ملائكه اعوان و ياران جبرئيلند ، و تحت أمر او كار مىكنند ، و اگر نسبت القاى وحى را به ايشان داده ، منافات ندارد با اينكه در جاى ديگر آن را به جبرئيل نسبت دهد ، و بفرمايد : « نَزَلَ بِه الرُّوحُ الأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ » « 3 » ، و در جاى ديگر در تعريف جبرئيل بفرمايد : « إِنَّه لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ » « 4 » ، بلكه همين آيه مؤيد مطلب ما است ، كه مىفرمايد دستوراتش مطاع است ، معلوم مىشود جبرئيل براى رساندن وحى به انبياء ، كاركنانى از ملائكه تحت فرمان دارد ، پس وحى رساندن آن ملائكه هم وحى رساندن جبرئيل است ، هم چنان كه عمل جبرئيل و اعوانش روى هم فعل خداى تعالى نيز هست ، و اين انتساب وحى به چند مقام نظير مساله توفى و قبض ارواح است ، كه يك جا به اعوان ملك الموت نسبت داده ، و يك جا به خود او ، و يك جا به خود خداى تعالى كه بحث آن مكرر گذشت . ولى بعضى « 5 » از مفسرين گفته‌اند : مراد از كلمه « سفرة » نويسندگان از ملائكه‌اند .

--> ( 1 ) اين كتاب با عظمتى است كه شك در آن راه ندارد . سوره بقره ، آيه 2 . ( 2 ) اگر ( قرآن ) از ناحيه غير خدا بود اختلافات فراوانى در آن مىيافتند . سوره نساء ، آيه 82 . ( 3 ) روح الامين ، آن را بر قلب تو نازل كرد . سوره شعراء ، آيه 194 . ( 4 ) اين قرآن قول رسولى كريم است ، و داراى قوتى است كه نزد صاحب عرش مكانتى دارد ، و دستوراتش مطاع و در آنجا امين خوانده مىشود . سوره تكوير ، آيه 21 . ( 5 ) تفسير روح المعانى ، ج 30 ، ص 42 .