* ( « يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها » ) * ظاهرا تعبير به اينكه « مىپرسند » و نفرموده « پرسيدند » ، براى اين بوده كه بفهماند اين سؤالى است كه هميشه مىكنند ، چون مشركين بعد از شنيدن داستان قيامت مرتب به آن جناب مراجعه نموده ، درخواست مىكردند تاريخ دقيق وقوع قيامت را برايشان معين كند ، و در اين درخواست اصرار هم مىورزيدند ، و قرآن كريم مكرر به اين درخواست اشاره نموده . كلمه « مرسى » مصدر ميمى است ، و به معناى اثبات و برقرار كردن است ، و جمله « ايان مرسيها » بيانى است براى كلمه « يسئلونك » ، و مىفهماند سؤال منكرين قيامت و مسخره كنندگان قيامت اين بود كه چه زمانى اثبات و برقرار مىشود ، و خلاصه چه زمانى قيامت به پا مىشود . * ( « فِيمَ أَنْتَ مِنْ ذِكْراها » ) * اين جمله استفهام انكارى است ، و جمله « فيم انت » مركب است از مبتدا و خبر ، و كلمه « من » براى ابتداء غايت است ، و كلمه « ذكرى » بنا بر آنچه راغب گفته به معناى كثرت ذكر است ، كه در حقيقت مبالغه در ذكر است « 1 » . و معناى جمله اين است كه : تو از يادآورى بسيار قيامت در چه هستى ؟ يعنى از اينكه بوسيله كثرت ذكر از تاريخ آن آگاه شوى چه چيز بدست مىآورى ؟ و خلاصه تو با كثرت ذكر قيامت علم به تاريخ آن نمىيابى . ممكن هم هست كلمه « ذكرى » در مورد قيامت به معناى حضور حقيقت معناى قيامت در قلب باشد ، و معنا بنا بر اينكه استفهام انكارى باشد اين است كه تو علمى به حقيقت قيامت و خصوصيات آن پيدا نمىكنى ، مگر وقتى كه به زمان آن احاطه يا بى و اين از معناى قبلى مناسبتر است . بعضى « 2 » گفته‌اند : معناى آيه اين است كه : ذكراى قيامت ، از مسائل مربوط به بعثت تو نيست ، تو تنها مبعوث شده اى كه افراد ترسنده از قيامت را انذار كنى . بعضى « 3 » ديگر گفته‌اند : كلمه « فيم » انكارى است از سؤال سائلين ، و جمله * ( « أَنْتَ مِنْ ذِكْراها » ) * هم جمله اى است استينافى و هم تعليلى است براى نادرست بودن سؤال آنان ، و معناى آيه اين است كه : اين سؤال در چيست ؟ ( خلاصه چه سؤال بيهوده اى است ) ، وظيفه تو

--> ( 1 ) مفردات راغب ، ماده « ذكر » . ( 2 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 435 . ( 3 ) روح المعانى ، ج 30 ، ص 37 .