و رسولش ، و ايمان به روز جزا هم چنان كه در آيه « أُولئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوا فَأَحْبَطَ اللَّه أَعْمالَهُمْ » « 1 » و آياتى ديگر از اين معنا خبر داده ، لذا « ابرار » كسانى هستند كه عمل خير را به خاطر ايمان به خدا و رسول او و روز جزا انجام مىدهند ، چون ايمانشان ايمان رشد و بصيرت است ، يعنى خود را بنده و مملوك پروردگار خود مىدانند ، و معتقدند كه خلق و امرشان به دست او است ، و خودشان مالك نفع و ضررى براى خود نيستند ، قهرا معتقدند كه نبايد اراده كنند مگر چيزى را كه پروردگارشان اراده كرده ، و انجام ندهند مگر عملى را كه او بپسندد ، در نتيجه اراده او را بر اراده خودشان مقدم مىدارند ، و براى خشنودى او عمل مىكنند ، هر چند كه به ضرر خودشان تمام شود ، بر آن ضرر و ناسازگارى با ميل درونى خود صبر مىكنند ، و زحمت اطاعت او را تحمل نموده ، آنچه مىكنند به خاطر خشنودى او مىكنند ، و در نتيجه در مرحله عمل عبوديت را خالص براى خدا مىسازند . اين صفات همان صفاتى است كه خداى سبحان ابرار را با آن توصيف كرده ، اينك آيات آن از نظر خواننده مىگذرد : * ( « إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْه اللَّه لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَلا شُكُوراً » ) * « 2 » ، * ( « وَجَزاهُمْ بِما صَبَرُوا » ) * « 3 » ، « لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّه » « 4 » ، و ما در تفسير همين آيه در سوره بقره سخنى پيرامون معناى « بر » داشتيم ، در آيه 15 سوره مطففين نيز بحثى خواهيم داشت ان شاء اللَّه . و از آيه مورد بحث كه مىفرمايد : * ( « إِنَّ الأَبْرارَ يَشْرَبُونَ . . . » ) * از آنجا كه در مقابل آيه * ( « إِنَّا أَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ . . . » ) * كه بيانگر حال كفار در آخرت است قرار گرفته اين معنا به ذهن مىآيد كه مىخواهد حال ابرار در آخرت را بيان كند ، و بفهماند كه ايشان در بهشت از شرابى ممزوج به كافور مىنوشند ، شرابى خنك و معطر . * ( « عَيْناً يَشْرَبُ بِها عِبادُ اللَّه يُفَجِّرُونَها تَفْجِيراً » ) * كلمه « عينا » اگر منصوب شده به خاطر حذف حرف جر بوده ، و تقدير آن « من عين »

--> ( 1 ) ايشان به خاطر اينكه ايمان نياوردند خدا اعمالشان را بىنتيجه كرد . سوره احزاب ، آيه 19 . ( 2 ) ما شما را براى خدا طعام مىكنيم و هيچ پاداش و تشكرى از شما نمىخواهيم . سوره دهر ، آيه 9 . ( 3 ) و پاداش ايشان در برابر شكيباييشان ( بهشت و لباسهاى حرير بهشتى است ) . سوره دهر ، آيه 12 . ( 4 ) احسان اين نيست كه چهره ها را به سوى مشرق و مغرب كنيد ، احسان عمل آن كسى است كه به خدا ايمان داشته باشد . سوره بقره ، آيه 177 .