السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

160

تفسير الميزان ( فارسي )

جمله « * ( بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتى صُحُفاً مُنَشَّرَةً ) * » فرموده : « شان نزول اين آيه آن بود كه مردم به رسول خدا ( ص ) گفته بودند : اى محمد به ما چنين رسيده كه در بنى اسرائيل هر كس مرتكب گناهى مىشد صبح ، گناه و كفاره گناه خود را در نوشته اى پهلوى سرش مىديد ، ( چرا در اين امت چنين نيست ؟ ) . جبرئيل به رسول خدا ( ص ) نازل شد ، و عرضه داشت : قوم تو سنت جاريه در بنى اسرائيل در باره گناهان را خواستند ، اگر بخواهند ما با ايشان نيز همان رفتار را مىكنيم ، و آنان را به همان عذابهايى كه بنى اسرائيل را گرفتيم مىگيريم ، و مردم حس كردند رسول خدا ( ص ) دوست ندارد كه چنين سنتى در امتش جريان يابد » . مؤلف : اين داستان با لحن آيه نمىسازد و در خود روايت هم اشاره اى است به اينكه اين قصه معتبر نيست ، ( چون در آخرش آمده : حس كردند رسول خدا ( ص ) دوست ندارد . . . ) . و در الدر المنثور است كه عبد بن حميد و ابن جرير و ابن منذر از سدى از ابى صالح روايت كرده‌اند كه گفت : مردم گفتند اگر محمد ( ص ) در ادعايش صادق است اين معجزه را بياورد كه هر روز صبح زير سر هر يك از ما نوشته اى ديده شود ، كه در آن نوشته باشد تو اى فلانى از آتش دوزخ برائت و امنيت دارى ، در پاسخ اين آيه نازل شد : * ( « بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتى صُحُفاً مُنَشَّرَةً » ) * « 2 » . مؤلف : سياق آيات و ردعى كه در آن است ، با اين قصه سازگار نيست . و نيز در آن كتاب آمده كه عبد بن حميد و ابن منذر ، از مجاهد روايت كرده‌اند كه در تفسير آيه * ( « بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتى صُحُفاً مُنَشَّرَةً » ) * گفته : يعنى در هر صبح نامه اى از خداى تعالى به يك يك آنان برسد به اين مضمون : « اين نامه اى است از رب العالمين به فلان بن فلان » همين كه از خواب برمىخيزد نامه را پهلوى سرش ببيند ، و آن را بخواند « 3 » . مؤلف : آنچه در اين روايت آمده قابل انطباق با مضمون روايت قبلى ، و هم با بيانى است كه ما در معناى آيه داشتيم . و نيز در آن كتاب آمده كه عبد بن حميد و ابن منذر از قتاده روايت كرده‌اند كه در تفسير آيه * ( « بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتى صُحُفاً مُنَشَّرَةً » ) * گفته عده اى از مردم به محمد

--> ( 1 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 396 . ( 2 و 3 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 286 .