خواننده عزيز توجه دارد كه مفسر نامبرده هيچ دليلى بر مدعاى خود نياورده ، علاوه بر اينكه حديث ، خازنان دوزخ را رجل ( مرد ) خوانده و كلمه رجل به هيچ وجه بر فرشته اطلاق نمىشود ، مخصوصا در عرف مشركين كه به نقل قرآن كريم در آيه « وَجَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً » « 1 » ، ملائكه را به طور كلى از جنس زن مىدانستند . * ( « وَما جَعَلْنا أَصْحابَ النَّارِ إِلَّا مَلائِكَةً . . . » ) * سياق آيه شهادت مىدهد بر اينكه مردم بعد از شنيدن آيه قبلى كه در باره عدد خازنان دوزخ بود در باره خازنان بگو مگو كرده‌اند ، در نتيجه اين آيه نازل شد . با اين استظهار روايات وارده در شان نزول آيه تاييد مىشود كه ان شاء اللَّه در بحث روايتى آينده از نظر خواننده خواهد گذشت . * ( « وَما جَعَلْنا أَصْحابَ النَّارِ إِلَّا مَلائِكَةً » ) * - مراد از « اصحاب النار » همان خازنان موكل بر دوزخند كه عهده دار شكنجه دادن به مجرمينند ، و اين معنا هم از جمله * ( « عَلَيْها تِسْعَةَ عَشَرَ » ) * استفاده مىشود و هم جمله * ( « وَما جَعَلْنا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً . . . » ) * به آن شهادت مىدهد . و حاصل معناى آيه اين است كه : ما اصحاب آتش و موكلين بر آن را از جنس ملائكه قرار داديم كه قادر بر انجام ماموريت خود هستند . هم چنان كه در جاى ديگر فرمود : « عَلَيْها مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ لا يَعْصُونَ اللَّه ما أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ » « 2 » پس موكلين بر آتش از جنس بشر نيستند تا مجرمين اميد آن داشته باشند در برابرشان مقاومت كنند ، و از بينشان ببرند . * ( « وَما جَعَلْنا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا » ) * - كلمه « فتنة » به معناى محنت و آزمايش است ، مىگويند منظور از اين جعل ، جعل به حسب آگهى دادن است ، نه جعل به حسب تكوين ، در نتيجه معناى آيه اين است كه ما از عدد آن ملائكه و اينكه نوزده نفرند به شما خبر نداديم ، مگر براى اينكه همين خبر باعث آزمايش كفار شود . ذيل آيه هم كه مىفرمايد : * ( « لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ . . . » ) * اين گفتار را تاييد مىكند . * ( « لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ » ) * - « استيقان » به معناى يقين يافتن در دل است ، و معناى اين جمله اين است كه ما براى اين گفتيم موكلين بر آتش نوزده فرشته‌اند كه اهل كتاب يقين كنند به اينكه قرآن نازل بر تو حق است ، چون مىبينند قرآن هم مطابق كتاب

--> ( 1 ) آنها فرشتگان را كه بندگان خدايند مؤنث پنداشتند . سوره زخرف ، آيه 19 . ( 2 ) ملائكه اى غلاظ و شداد موكل بر آتشند كه هيچگاه خدا را در آنچه فرمان مىدهد نافرمانى ننموده ، هر ماموريتى را انجام مىدهند . سوره تحريم ، آيه 6 .