« تدثر » مشتق شده ، و معنايش پيچيدن جامه و پتو و امثال آن به خود در هنگام خواب است ، و خطاب در اين جمله به رسول خدا ( ص ) است ، كه در چنين حالى بوده ، و لذا به همان حالى كه داشته يعنى « پتو به خود پيچيده » مورد خطاب قرار گرفته ، تا ملاطفت را برساند ، نظير جمله « يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ » كه اين انس و ملاطفت را مىرساند . بعضى « 1 » از مفسرين گفته‌اند : مراد از « تدثر » جامه نبوت به تن پوشيدن آن جناب است ، نه جامه ظاهرى ، و در حقيقت در اين تعبير نبوت تشبيه به لباس شده ، كه صاحبش را مىآرايد و زينت مىدهد . بعضى « 2 » ديگر گفته‌اند : مراد از آن گوشه گيرى و غيبت آن جناب از انظار مردم است ، چون در ايامى كه مورد اين خطاب قرار مىگرفت در غار حرا زندگى مىكرد . بعضى « 3 » ديگر گفته‌اند : مراد از آن استراحت و فراغت است ، گويا به آن جناب خطاب فرموده : هان اى كسى كه فارغ و بىخيال استراحت كرده اى ! زمان فراغت و راحت تمام شد ، و اينك زمان دشواريهاى تكاليف و رنج هدايت مردم رسيده است . اينها كه ذكر شد وجوهى است كه هر چند در جاى خود درست و بىاشكال است ، اما آنچه از عبارت مورد بحث به ذهن مىآيد همان معناى اول است . * ( « قُمْ فَأَنْذِرْ » ) * ظاهرا مراد تنها اين است كه آن جناب را امر به انذار كند ، بدون اينكه نظرى داشته باشد به اينكه چه كسى را انذار كند ، پس در حقيقت معناى جمله اين است كه به وظيفه انذار قيام كن . ولى بعضى « 4 » گفته‌اند : ( اين دستور به كسانى كه بايد انذار شوند نيز ) نظر دارد ، چيزى كه هست مفعول جمله يعنى انذار شونده از كلام حذف شده ، و تقدير كلام « قم فانذر عشيرتك الاقربين » است ، يعنى برخيز و خويشاوندان نزديكت را انذار كن ، چون انذار در ابتداى دعوت با همان نزديكان مناسبت دارد ، هم چنان كه در سوره شعراء هم همين طور آمده . بعضى « 5 » ديگر گفته‌اند : انذار شونده كه مفعول جمله « فانذر » است و در كلام حذف شده ، عموم مردم است ، چون در جاى ديگر فرموده : « وَما أَرْسَلْناكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ » « 6 » . در مقام مورد بحث تنها انذار را آورد ، و تبشير را ذكر نكرد ، و نفرمود : « قم فانذر و

--> ( 1 ) روح البيان ، ج 10 ، ص 223 . ( 2 و 3 ) روح المعانى ، ج 29 ، ص 116 . ( 4 و 5 ) روح المعانى ، ج 29 ، ص 116 . ( 6 ) ما تو را به سوى عموم مردم فرستاديم . سوره سبأ ، آيه 28 .