السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
73
تفسير الميزان ( فارسي )
خواندن خداى تعالى است ، لذا از قبول عبادت آنان تعبير به « استجابت » كرده ، به دليل اينكه دنبالش فرموده : * ( « وَيَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِه » ) * چون ظاهر اين جمله آن است كه منظور از زيادتر كردن فضل خدا ، زيادتر كردن ثواب باشد . و همچنين از اينكه در مقابل استجابت مؤمنين فرموده : « و كافران عذابى شديد دارند » اين معنا استفاده مىشود . بعضى « 1 » هم گفتهاند : مراد اين است كه هر وقت او را بخوانند خداى تعالى دعايشان را مستجاب مىكند ، و هر وقت حاجتى بخواهند مىدهد ، و زيادتر از خواسته شان را هم مىدهد . ولى اين معنا هم از سياق آيه بعيد است ، و هم اينكه استجابت دعا را مخصوص مؤمنين مىسازد ، در حالى كه مخصوص مؤمنين نيست . بحث روايتى در مجمع البيان از زادان على ( ع ) روايت كرده كه فرموده : در مورد ما در آل حم آيه اى است كه مىفرمايد : مودت ما را حفظ نمىكند مگر كسى كه ايمان به خدا داشته باشد ، آن گاه آيه * ( « قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى » ) * را تلاوت فرمود . طبرسى ( رحمة اللَّه عليه ) سپس مىگويد : منظور كميت شاعر هم اشاره به همين آيه است كه مىگويد : وجدنا لكم فى آل حم آية تاولها منا تقى و معرب يعنى در آل حم آيه اى يافتيم كه هر پرهيزكار و آشنا به لغت عرب آن را فهميد « 2 » . و نيز در مجمع البيان گفته : حديث صحيح از حسن بن على ( ع ) رسيده كه در خطبه اى كه براى مردم ايراد كرد فرمود : ما از اهل بيتى هستيم كه خداى تعالى مودت آنان را بر هر مسلمانى واجب كرده ، و فرموده : * ( « قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى » ) * « 3 » . و در كافى به سند خود از عبد اللَّه بن عجلان از امام ابى جعفر ( ع ) روايت آورده كه در تفسير * ( « قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى » ) * فرمود منظور از « قربى » ائمه ( ع ) هستند « 4 » . مؤلف : مضمون اين روايت در اخبار بسيار زيادى از طرق شيعه از ائمه اهل بيت
--> ( 1 ) تفسير كشاف ، ج 25 ، ص 223 . ( 2 و 3 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 29 و 30 . ( 4 ) روضه كافى ، ج 8 ، ص 80 .