السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

64

تفسير الميزان ( فارسي )

آيه به قريش و يا به عموم مردم است ، و معنايش اين است كه : بگو من از شما مزدى نمىخواهم مگر همين كه با اقرباى خودتان مودت داشته باشيد . اين وجه نيز اشكال دارد ، و آن اين است كه مودت به اقربا بطور مطلق پسنديده نيست تا اسلام بشر را به آن دعوت كند ، با اينكه قرآن صريحا فرموده : « لا تَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ يُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّه وَرَسُولَه وَلَوْ كانُوا آباءَهُمْ أَوْ أَبْناءَهُمْ أَوْ إِخْوانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ أُولئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الإِيمانَ وَأَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْه » « 1 » . و سياق اين آيه شريفه نمىتواند مخصص يا مقيد آيه مورد بحث باشد ( تا معناى مجموع آن دو چنين شود كه : من از شما مزدى نمىخواهم به جز محبت به خويشاوندانتان مگر اينكه آن خويشاوندان كه يا پدران هستند يا فرزندان يا برادران دشمن خدا باشند ) تا در نتيجه مودت قريش نسبت به اقرباى مؤمن اجر رسالت قرار گيرد . بعلاوه وقتى منظور از اين مودت ، مودت خاصى باشد ، يعنى محبت به خويشاوندان مؤمن ، ديگر معنا ندارد تمامى قريش و يا تمامى مردم بدهكار چنين مزدى باشند ، ( چون تمامى افراد قريش چنين اقربايى ندارند ، و همچنين تمامى افراد بشر چنين خويشاوندى ندارند ، تا با مودت ورزيدن به او ، مزد رسالت آن جناب را بدهند ) . آرى اسلام هرگز مردم را دعوت نمىكند به اينكه خويشاوند خود را به خاطر اينكه خويشاوند است دوست بدارند ، بلكه آن محبت به خويشاوندى كه اسلام بشر را بدان خوانده ، محبت فى اللَّه است ، بدون اينكه مساله خويشاوندى كمترين دخالتى در آن داشته باشد . البته اسلام اهتمام زيادى به مساله قرابت و رحم دارد ، اما به عنوان صله رحم ، و اينكه با رحم قطع رابطه نكنند ، و از دادن مال عزيز و مورد حاجت خود به ارحام فقير مضايقه ننمايند ، نه به عنوان اينكه رحم خود را دوست بدارند ، چون اسلام بر هر محبتى به جز محبت به خدا خط بطلان كشيده . و ما نمىتوانيم بگوييم كه مودت به قربى در آيه شريفه كنايه است از همين صله رحم و احسان به ايشان و انفاق مال به آنان ، چون در آيه شريفه هيچ قرينه اى نيست كه دلالت كند بر اينكه معناى حقيقى مودت منظور نيست ، بلكه صله رحم منظور است ، چون صله رحم مساله

--> ( 1 ) تو هرگز از بين كسانى كه به خدا و روز قيامت ايمان آورده‌اند ، كسى را نخواهى يافت كه با دشمنان خدا و رسول دوستى كنند ، هر چند كه پدران و فرزندان و برادران و خويشاوندانش باشند ، چون خداى تعالى ايمان را در دلهاى آنان رسوخ داده ، و با روحى از خود تاييدشان كرده . سوره مجادله ، آيه 22 .