( ص ) ، به وسيله وحى به شما وعده مىدهد كه روز جزايى هست و به زودى در آن روز به سزاى اعمالتان مىرسيد ، اگر اعمالتان خير است ، به جزاى خيرش و اگر شر است به سزاى شرش مىرسيد ) صادق است ، و روز جزاء آمدنى است . * ( « وَالسَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ » ) * كلمه « حبك » به معناى حسن و زينت است ، و به معناى خلقت عادلانه نيز هست ، و وقتى به « حبيكه » يا « حباك » جمع بسته مىشود معنايش طريقه يا طرايق است ، يعنى آن خطها و راههايى كه در هنگام وزش باد به روى آب پيدا مىشود . و معناى آيه بنا بر معناى اول چنين مىشود : به آسمان داراى حسن و زينت سوگند مىخورم . در اين صورت اين آيه به آيه « إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ » « 1 » شباهت خواهد داشت . و بنا بر معناى دوم چنين مىشود : به آسمان كه خلقتى معتدل دارد سوگند . و در اين صورت به آيه « وَالسَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ » « 2 » شباهت دارد . و بنا بر معناى سوم چنين مىشود : به آسمانى كه داراى خطوط است سوگند . در اين صورت به آيه « وَلَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرائِقَ » « 3 » نظر دارد . و بعيد نيست كه ظهورش در معناى سوم بيشتر باشد ، براى اينكه آن وقت سوگند با جوابش مناسبتر خواهد بود ، چون جواب قسم عبارت است از اختلاف مردم و تشتت آنان در طريقه هايى كه دارند . هم چنان كه ظهور قسمهاى سه گانه قبل ، يعنى ذاريات و حاملات و جاريات ، در معناى جرى و سير با جوابش كه جمله « انما توعدون . . . » است ، در معناى جرى مشترك است ، چون جواب قسم نيز متضمن معناى رجوع و سير به سوى خدا مىباشد . * ( « إِنَّكُمْ لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ يُؤْفَكُ عَنْه مَنْ أُفِكَ » ) * قول مختلف سخن متناقضى را گويند كه ابعاضش با يكديگر نسازد ، و يكديگر را تكذيب كنند . و از آنجايى كه زمينه كلام اثبات صدق قرآن و يا دعوت و يا صدق گفتار آن جناب در وعده هايى است كه از مساله بعث و جزاء مىدهد ، ناگزير مراد از قول مختلف - البته اين كه مىگوييم قطعى نيست ليكن از احتمالات ديگر به ذهن نزديكتر است - سخنان مختلفى است كه كفار به منظور انكار آنچه قرآن اثبات مىكند مىزدند ، اينك فهرستى از سخنان ايشان :

--> ( 1 ) سوره صافات ، آيه 6 . ( 2 ) سوره ذاريات ، آيه 47 . ( 3 ) سوره مؤمنون ، آيه 17 .