كسانى را تذكر بده كه از تهديد خدا بيمناكند ( 45 ) . بيان آيات اين آيات خاتمه سوره است ، كه در آن رسول خدا ( ص ) را دستور مىدهد كه در برابر آنچه مىگويند و نسبتهايى كه مىدهند - مثلا مىگويند سحر و جنون و شعر است - صبر كن . و نيز در مقابل لجبازيها و استهزايى كه نسبت به معاد و برگشتن به سوى خداى تعالى دارند ، حوصله به خرج ده ، و پروردگار خود را با تسبيح عبادت كن ، و منتظر روز قيامت باش كه با يك صيحه آغاز مىشود ، و كسانى را كه از خداى نديده مىترسند با قرآن تذكر بده . * ( « فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوبِ » ) * اين آيه تفريع و نتيجه گيرى از همه مطالب گذشته است كه از آن جمله است مساله انكار معاد از ناحيه مشركين ، و سخن از جزئيات معاد و استدلال بر آن ، و تهديد منكرين و مكذبين نبوت خاتم الانبياء ، و تهديدشان به اين كه سرنوشت همان است كه مكذبين از امتهاى گذشته بدان مبتلا شدند . * ( « وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ . . . » ) * - اين جمله رسول خدا ( ص ) را دستور مىدهد كه خداى تعالى را از آنچه در باره اش مىگويند تسبيح كند و منزه بدارد ، تنزيهى كه توأم با حمد او باشد . و حاصلش اين است كه مىخواهد تا براى او فعل جميل اثبات نموده ، هر نقص و ننگى را از او دور بدارد . و تسبيح قبل از طلوع آفتاب مىتواند با نماز صبح منطبق شود ، يعنى مىشود گفت مراد از آن ، نماز صبح ، و مراد از تسبيح قبل از غروب ، نماز عصر و يا ظهر و عصر باشد . * ( « وَمِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْه وَأَدْبارَ السُّجُودِ » ) * يعنى در پاره اى از شب ، تسبيح گو ، كه اين نيز مىتواند با نمازهاى مغرب و عشاء منطبق باشد . * ( « وَأَدْبارَ السُّجُودِ » ) * - كلمه « ادبار » جمع « دبر » است ، و در عبارت است از منتهى اليه هر چيز ، البته منتهى اليه آن و ما بعدش . و گويا مراد از آن ، تسبيح بعد از همه نمازها باشد ، چون سجده ، در آخر هر ركعت از نماز است ، و قهرا با تعقيبات نمازهاى پنجگانه منطبق