* ( « وَأُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ » ) * از اين آيه شروع مىشود به توصيف حال متقين كه در روز قيامت چه وصفى دارند . و كلمه « ازلاف » كه مصدر فعل « ازلفت » است ، به معناى نزديك كردن است . و كلمه * ( « غَيْرَ بَعِيدٍ » ) * - به طورى « 1 » كه گفته‌اند - صفت ظرفى است تقديرى ، و تقدير كلام « فى مكان غير بعيد » است . و معناى آيه اين است كه : در آن روز بهشت براى مردم با تقوى نزديك مىشود ، در حالى كه در جاى دورى قرار نگيرد ، يعنى در پيش رويشان باشد ، و داخل شدنشان در آن زحمتى نداشته باشد . * ( « هذا ما تُوعَدُونَ لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٍ » ) * كلمه « هذا » اشاره به ثوابى است كه قبلا وعده اش را داد . و كلمه « أواب » از ماده « اوب » است كه معناى رجوع را مىدهد ، و اگر آن را به صيغه مبالغه آورد و فرمود « اين بهشتى كه وعده داده شده‌ايد ، براى هر كسى است كه بسيار رجوع كند » منظورش بسيار رجوع كردن به توبه و اطاعت است . و كلمه « حفيظ » به معناى آن كسى است كه در حفظ آنچه خدا با او عهد كرده مداومت دارد ، و نمىگذارد عهد خدا ضايع و متروك شود . و جمله * ( « لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٍ » ) * خبر دومى است براى كلمه « هذا » و يا حال است . * ( « مَنْ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ وَجاءَ بِقَلْبٍ مُنِيبٍ » ) * اين آيه جمله * ( « لِكُلِّ أَوَّابٍ » ) * را بيان مىكند ، و منظور از « خشيت به غيب » ترس از عذاب خدا است ، در حالى كه آن عذاب را به چشم خود نديده‌اند . و كلمه « منيب » از مصدر « انابه » است كه آن نيز به معناى رجوع است . و منظور از اينكه فرمود « * ( جاءَ بِقَلْبٍ مُنِيبٍ ) * - با دلى رجوع كننده بيايد » اين است كه عمر خود را با رجوع به خدا بگذراند ، و در نتيجه هنگام مرگ با قلبى به ديدار پروردگارش رود كه انابه و رجوع به خدا در اثر تكرار شدنش در طول عمر ، ملكه و صفت آن قلب شده باشد . * ( « ادْخُلُوها بِسَلامٍ ذلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ » ) * اين آيه خطاب به متقين است ، و معنايش اين است كه : به متقين گفته مىشود با سلامت داخلش شويد در حالى كه از هر مكروه و ناملايمى ايمن باشيد . و يا اين است كه : داخل شويد در حالى كه خدا و ملائكه بر شما سلام مىدهند . * ( « ذلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ » ) * اين جمله

--> ( 1 ) روح المعانى ، ج 26 ، ص 188 .