اگر وعده اى به او داد خلف وعده نمىكند « 1 » . و اين معنا بر بعضى از مفسرين « 2 » مخفى مانده و اطلاق اخوت در آيه را در باره مؤمنين ، اطلاقى مجازى و از باب استعاره گرفته و گفته‌اند : شركت دو نفر در داشتن ايمان ، شبيه است به شركت آن دو در اصل تولد ، براى اينكه هم تولد ، اصلى است براى بقاء ، چون منشا حيات است ، و هم ايمان منشاى است براى بقاء ابدى در بهشت . بعضى « 3 » هم گفته‌اند : اين اخوت از باب تشبيه بليغ است ، از اين حيث كه مؤمنين همه به يك ريشه منسوبند آن هم ايمان است ، كه باعث بقاء ابدى است . بحث روايتى در مجمع البيان در ذيل آيه * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » ) * مىگويد : زراره از امام باقر ( ع ) روايت كرده كه فرمود : هنوز هيچ شمشيرى در اسلام كشيده نشده ، و هيچ صف نمازى وصف جنگى بر پا نشده بود ، و هيچ اذانى به صداى بلند گفته نشده بود ، و هيچ خطاب « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » نازل نشده بود كه افراد قبيله اوس و خزرج مسلمان شدند « 4 » . مؤلف : و از ابن عباس هم روايت شده كه گفته است : هيچ خطابى به * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » ) * در مكه نازل نشد ، هم چنان كه هيچ خطابى به « يا أَيُّهَا النَّاسُ » در مدينه نازل نشد « 5 » - تا آخر حديث - ولى بعضى « 6 » در باره ذيل اين حديث ترديد كرده‌اند . در اين ميان روايات ديگرى در الدر المنثور « 7 » و تفسير قمى « 8 » در سبب نزول آيه * ( « لا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّه وَرَسُولِه » ) * نقل شده ، كه با مضمون آيه آن طور كه بايد مطابقت ندارد ، و ما متعرض آنها نشديم ، اگر كسى خواسته باشد مىتواند به اين دو تفسير مراجعه كند . و در الدر المنثور است كه احمد ، بخارى ، مسلم ، ابو يعلى و بغوى - در كتاب معجم

--> ( 1 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 166 ، ح 3 . ( 2 ) روح المعانى ، ج 26 ، ص 151 . ( 3 ) روح المعانى ، ج 26 ، ص 151 . ( 4 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 130 . ( 5 و 6 ) روح المعانى ، ج 26 ، ص 131 . ( 7 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 83 . ( 8 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 318 .